初始归档:健康管理资料库(大医网/药膳/体质监测/中医理论等12个资料集,7712个文件)
This commit is contained in:
commit
80ae3811cf
7712 files changed
+4628547
No files matched your search
@@ -0,0 +1,33 @@
|
||||
# 校核参考(清洗用参校本,非资料库数据源)
|
||||
|
||||
## 用途
|
||||
|
||||
本目录存放**清洗核校用的参校本快照**:仅用于《辅行诀脏腑用药法要》古本原文清洗时的逐字比勘,**不参与**资料库的加工、关联与分析。
|
||||
|
||||
## 快照清单
|
||||
|
||||
| 文件 | 来源 | 抓取日 | 性质 |
|
||||
|------|------|--------|------|
|
||||
| `参校本_维基文库本_原始wikitext_20260915.wiki` | zh.wikisource.org《辅行訣臟腑用藥法要》 | 2026-09-15 | 原始 wikitext(繁体) |
|
||||
| `参校本_维基文库本_繁转简_20260915.txt` | 同上(zhconv 繁转简,去模板/链接/注释后) | 2026-09-15 | 校勘工作用工作文本 |
|
||||
| `参校本_集成网本_现行html_20260915.html` | jicheng.tw《輔行訣臟腑用藥法要》 | 2026-09-15 | 网页快照(繁体) |
|
||||
|
||||
## 版本关系(清洗时的判断依据)
|
||||
|
||||
- **本库底本**(`01_来源数据/辅行诀五脏用药法要.md`,**印刷书籍扫描本**,用户 2026-09-16 定为基础文本)与**集成网本/维基文库本**属不同传本系统:底本为张大昌一系「五脏用药法要」传本,**含每方同构金石方与附录二种**,且书名作「五脏」。
|
||||
- **维基文库本**校勘较精洁、篇题完整,可校正扫描讹字与脱分隔;但其编次、方药组成与底本有实质差异(见下),故**只作参校,不作底本**。
|
||||
- **旧入库的古本原文**(`../辅行诀脏腑用药法要_古本原文_20260915.md`)与集成网本同系:讹字位置一致(如「谨钭」「崦调之」「冷嘲热讽」「,;当从」「蠃瘦」「扑克其人」「五茶为充」等)。现降为**参考本**。
|
||||
|
||||
## 参校本与底本的实质差异(不校改,见 `../../02_加工数据/印刷本人工核对清单.md`)
|
||||
|
||||
1. **体例**:底本作「右X味」(竖排体例),维基文库本作「上X味」——**以底本为准,不改**。
|
||||
2. **本书特有内容**:每方附金石药方(与二十五味药精草木—金石配对相应)、救误泻五脏方 10 首(附编者说明「据某书补」)、附录二种(拟补心兼属土火金石补泻方四首、从火论心草木金石小补泻汤散四首)——维基文库本、集成网本皆无。
|
||||
3. **篇题**:维基文库本有「辨心包络病证文并方」「五脏泻方」「二旦六神大小汤」「救五脏中恶卒死方」等篇题,底本部分篇题缺(与集成网本同)。
|
||||
4. **编排与方药**:心(心胞)补方编排、大泻方方药(底本大泻心胞/脾/肺用枳实)、小泻脾汤用生姜、小补心汤/大补心汤组成等,两本互异——不作校改,登记备核。
|
||||
5. **内容**:大泻心汤煎服法、汤液经法图及其图注(「左阳进为补,其数七……」)维基文库本全,底本缺图无注;底本另有「汤液经法」方数作三百六十五首、下品百二十五首(自洽),维基文库本作三百六十首。
|
||||
|
||||
## 使用规则
|
||||
|
||||
- 参校本只用于**证明扫描讹字、脱字、脱分隔**(形近误、脱空格、夺字),不用于改写版本异文。
|
||||
- 每一条据参校本所作的修正,都必须在 `02_加工数据/印刷本清洗报告.md` 的对应篇下写明依据。
|
||||
- 参校本为公有领域文本(作者逝世逾百年,1931 年前出版),快照仅留档备核。
|
||||
@@ -0,0 +1,454 @@
|
||||
{{header
|
||||
| title = 輔行訣臟腑用藥法要
|
||||
| section =
|
||||
| author = 陶弘景
|
||||
| times = 梁
|
||||
| previous =
|
||||
| next =
|
||||
| notes = 出自敦煌遺書
|
||||
}}
|
||||
|
||||
== 序 ==
|
||||
隱居曰:凡學道輩,欲求永年,先須祛疾。或有夙痼,或患時恙,一依五臟補瀉法例,服藥數劑,必使臟氣平和,乃可進修內視之道。不爾,五精不續,真一難守,不入真景也。服藥祛疾,雖係微事,亦初學之要領也。諸凡雜病,服藥汗吐後,邪氣雖平,精氣被奪,致令五臟虛疲,當即據證服補湯數劑以補之。不然,時日久曠,或變爲損證,則生死轉側耳。謹將五臟虛實證候悉列於左<font color=blue>(維基文庫註:網頁排版因素,實則為「下」)</font>,庶幾識別無誤焉。
|
||||
|
||||
== 辨肝臟病證文並方 ==
|
||||
肝虛則恐,實則怒。
|
||||
|
||||
肝病者,必兩脇下痛,痛引少腹。虛則目無所見,耳無所聞,心澹澹如人將捕之。氣逆則耳聾,頰腫,治之取厥陰、少陽血者。
|
||||
|
||||
邪在肝,則兩脇中痛。中寒,惡血在內,則善瘛,節時腫。取之行間,以引脇下;補三里,以溫胃中;取耳間青脈,以去其瘛。
|
||||
|
||||
陶云:肝德在散。故經云:以辛補之,以酸瀉之。肝苦急,急食甘以緩之,適其性而衰也。
|
||||
|
||||
【'''小瀉肝湯'''】治肝實兩脇下痛,痛引少腹迫急,當有乾嘔者方。<br>
|
||||
'''枳實<small>熬</small> 芍藥 生薑<small>各三兩</small>'''<br><small>上三味以清漿三升,煮取一升,頓服之。不瘥,即重作服之。</small>
|
||||
|
||||
【'''大瀉肝湯'''】治頭痛目赤,多恚怒,脇下支滿而痛,痛連少腹迫急無奈方。<br>
|
||||
'''枳實<small>熬</small> 芍藥 甘草<small>炙</small> 黃芩 大黃 生薑<small>切 各一兩'''</small><br><small>上六味,以水五升,煮取二升,溫分再服。</small>
|
||||
|
||||
【'''小補肝湯'''】治心中恐疑,時多惡夢,氣上衝心,越汗出,頭目眩運者方。<br>
|
||||
'''桂枝 乾薑 五味子<small>各三兩</small> 棗<small>十二枚,去核,一方作薯蕷,當從'''</small><br><small>上四味,以水八升,煮取三升,溫服一升,日三服。心中悸者,加桂枝一兩半;中滿者,去棗;心中如饑者,還用棗;咳逆頭苦痛者,加細辛一兩半;四肢冷,小便難者,加附子一枚,炮。</small>
|
||||
|
||||
【'''大補肝湯'''】治肝氣虛,其人恐懼不安,氣自少腹上衝咽,呃聲不止,頭目苦眩,不能坐起,汗出,心悸,乾嘔不能食,脈弱而結者方。<br>'''桂枝 乾薑 五味子<small>各三兩</small> 旋覆花 代赭石<small>燒,一方作牡丹皮,當從</small> 竹葉<small>各一兩</small> 大棗<small>十二枚,去核,一方作薯蕷,當從'''</small><br><small>上七味,以水一斗,溫服一升,日三、夜一服。</small>
|
||||
|
||||
== 辨心臟病證文並方 ==
|
||||
心虛則悲不已,心實則笑不休。
|
||||
|
||||
心病者,心胸內痛,脇下支滿,膺背肩胛間痛,兩臂內痛。虛則胸腹脇下與腰相引而痛。取其經手少陰、太陽,及舌下血者。其變,刺卻中血者。
|
||||
|
||||
邪在心,則病心中痛,善悲,是眩仆,視有餘不足而調之。《經》-{云}-:「諸邪在心者,皆心胞代受,故證如是。」
|
||||
|
||||
陶云:心德在耎。故經云:「以鹹補之,苦瀉之。心苦緩,急食酸以收之。」
|
||||
|
||||
【'''小瀉心湯'''】
|
||||
治心中卒急痛,脇下支滿,氣逆攻膺背肩胛間,不可飲食,食之反篤者方。<br>
|
||||
'''龍膽草 梔子<small>打,各三兩</small> 戎鹽<small>如杏子大三枚,燒赤</small>'''<br>
|
||||
<small>上三味,以酢三升,煮取一升,頓服。少頃,得吐瘥。</small>
|
||||
|
||||
【'''大瀉心湯'''】
|
||||
治暴得心腹痛,痛如刀刺,欲吐不吐,欲下不下,心中懊憹,脇背胸支滿迫急,無可奈者方。<br>
|
||||
'''龍膽草 梔子<small>搗,各三兩</small> 苦參 升麻<small>各二兩</small> 豉<small>半升</small> 戎鹽<small>如杏子大三枚</small>'''<br>
|
||||
<small>上六味,以酢六升,先煮上五味,得三升許,去滓。內戎鹽,稍煮待消已,取二升,服一升。當大吐,吐已必自瀉下,即瘥。(一方無苦參,有通草二兩,當從。)</small>
|
||||
|
||||
【'''小補心湯'''】
|
||||
治胸痺不得臥,心痛徹背,背痛徹心者方。<br>
|
||||
'''栝蔞<small>一枚,搗</small> 薤白<small>八兩</small> 半夏<small>半升,洗去滑</small>'''<br>
|
||||
<small>上三味以白酨漿一斗,煮取四升,溫服一升,日再服。(一方有杏仁,無半夏,熬。)</small>
|
||||
|
||||
【'''大補心湯'''】
|
||||
治胸痺,心中痞滿,氣結在胸,時從脇下逆搶心,心痛無奈方。<br>
|
||||
'''栝蔞<small>一枚,搗</small> 薤白<small>八兩</small> 半夏<small>半升,洗去滑</small> 枳實<small>熬,二兩;一本無枳實</small> 厚朴<small>炙,二兩</small> 桂枝<small>一兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上六味,以白酨漿一斗煮取四升,每服二升,日再。(一方有杏仁半升,無半夏,當從。)(一本此方作「小補心湯」,無前方。)</small>
|
||||
|
||||
== 辨心包絡病證文並方 ==
|
||||
心包氣實者,受外邪之動也,則胸脇支滿,心中澹澹大動,面赤,目黃,善笑不休;虛則血氣少,善悲,久不已,發癲仆。
|
||||
|
||||
【'''小瀉心湯'''】<br>
|
||||
治胸腹支滿,心中跳動不安者方。<br>
|
||||
'''黃連 黃芩 大黃<small>各三兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上三味,以麻沸湯三升,漬一食頃,絞去滓,頓服。</small>
|
||||
|
||||
【'''大瀉心湯'''】<br>
|
||||
治心中怔忡不安,胸膺痞懣,口中苦,舌上生瘡,面赤如新妝,或吐血、衄血、下血者方。<br>
|
||||
'''黃連 黃芩 芍藥<small>各三兩</small> 乾薑<small>炮</small> 甘草<small>炙</small> 大黃<small>各一兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上六味,以水五升,煮取二升,溫分再服,日二。</small>
|
||||
|
||||
【'''小補心湯'''】<br>
|
||||
治血氣虛少,心中動悸,時悲泣,煩中(一本作「躁」),汗出,氣噫,脈(一本有「時」)結者方。<br>
|
||||
'''代赭石<small>燒赤,入酢漿中淬三次,打;一方作牡丹皮,當從</small> 旋覆花 竹葉<small>各二兩</small> 豉<small>一兩;一方作山萸肉,當從</small>'''<br>
|
||||
<small>上方四味,以水八升,煮取三升,溫服一升,日三服。怔驚不安者,加代赭石,為四兩半;煩熱汗出者,去豉,加竹葉至四兩半,身熱還用豉;心中窒痛(一本作「心下痞滿」)者,加豉至四兩半;氣苦少者,加甘草三兩;心下痞滿者,去豉,加人參一兩半;胸中冷而多唾者,加乾薑一兩半;咽中介介塞者,加旋覆花至四兩半。</small>
|
||||
|
||||
【'''大補心湯'''】<br>
|
||||
治心中虛煩,懊憹(一作「怔」)不安,怔忡如車馬驚,飲食無味,乾嘔,氣噫,時或多唾,其人脈結而微者方。<br>
|
||||
'''代赭石<small>燒赤,入酢頭中淬三次,打;一方作牡丹皮,當從</small> 旋覆花 竹葉<small>各三兩</small> 豉<small>一方作山萸肉,當從</small> 人參 甘草<small>炙</small> 乾薑<small>各一兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上方七味,以水一斗,煮取四升,溫服一升,日三、夜一服。</small>
|
||||
|
||||
== 辨脾臟病證文並方 ==
|
||||
脾實則腹滿,飧泄;虛則四肢不用,五臟不安。
|
||||
|
||||
脾病者,必腹滿腸鳴,溏瀉,食不化;虛則身重,若饑,肉痛,足痿不收,行善瘛,腳下痛。
|
||||
|
||||
邪在脾,則肌肉痛;陽氣不足,則寒中,腸鳴,腹痛;陰氣不足,則善饑,皆(一作「綿」)調其三里。
|
||||
|
||||
陶云:脾德在緩。故《經》云:以甘補之,辛瀉之;脾苦濕,急食苦以燥之。
|
||||
|
||||
【'''小瀉脾湯'''】<br>
|
||||
治脾氣實,下利清穀,裡寒外熱,腹冷,脈微者方。<br>
|
||||
'''附子<small>一枚,炮</small> 乾薑 甘草<small>炙,各三兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上三味,以水三升,煮取一升,頓服。</small>
|
||||
|
||||
【'''大瀉脾湯'''】<br>
|
||||
治腹中脹滿,乾嘔不能食,欲利不得(一作「理」),或下利不止者方。<br>
|
||||
'''附子<small>一枚,炮</small> 乾薑<small>三兩</small> 黃芩 大黃 芍藥<small>一本有枳實<ref>《[[敦煌古醫籍考釋]]》註:大瀉脾湯之六味藥,甲本為「附子、乾薑、黃芩、大黃、枳實、芍藥(先抄「甘草」,又塗改為「芍藥」)」,乙本為「附子、乾薑、黃芩、大黃、枳實、甘草」。按本方通例,凡五臟瀉湯大方,皆由六味藥組成,其中,有五味藥諸方皆同,即薑、芍藥、大黃、黃芩、甘草,只有一味藥諸方各異,此一味藥出自該臟瀉湯小方,據此,大瀉脾湯應由前列五味藥加附子組成,方中不應有「枳實」,枳實是大、小瀉肝湯的代表藥物。</ref></small> 甘草<small>炙,各一兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上方六味,以水五升,煮取二升,溫分再服,日二。</small>
|
||||
|
||||
【'''小補脾湯'''】<br>
|
||||
治飲食不化(一本作「消」),時自吐利,吐利已,心中苦饑,或心下痞滿,脈微,無力,身重,足痿,善轉筋者方。<br>
|
||||
'''人參 甘草<small>炙</small> 乾薑<small>各三兩</small> 白朮<small>一兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上四味,以水八升,煮取三升,分三服,日三。若(一本作「苦」)臍上築動者,去朮,加桂四兩;吐多者,去朮,加生薑三兩;下多者,仍用朮;心中悸者,加茯苓一分(一本作「兩」);渴欲飲者,加朮至四兩半;腹中滿者,去朮,加附子一枚,炮;腹中痛者,加人參一分(一本作「兩」);寒者,加乾薑一分(一本作「兩」)。</small><ref>《[[敦煌古醫籍考釋]]》註:甲本、乙本皆作「一分」,按〈本草經集注〉「四分成一兩」,據本書通例,用量不當如此之少,疑「分」當為「兩」字之誤,今改。</ref>
|
||||
|
||||
【'''大補脾湯'''】<br>
|
||||
治脾氣大疲,飲食不化(一本作「消」),嘔吐下利,其人枯瘦如柴,立不可動轉,口中苦乾渴,汗出,氣急,脈微而(一本有「時」)結(一本作「微」)者方。<br>
|
||||
'''人參 甘草<small>炙,各三兩</small> 乾薑<small>三兩</small> 朮 麥門冬 五味子 旋覆花<small>各一兩;一方作牡丹皮,當從</small>'''<br>
|
||||
<small>上七味,以水一斗,煮取四升,溫分四服,日三、夜一服。</small>
|
||||
|
||||
== 辨肺臟病證候文並方 ==
|
||||
肺虛則鼻息不利;實則喘咳,憑胸仰息。
|
||||
|
||||
肺病者,必咳喘逆氣,肩息,背痛,汗出憎風;虛則胸中痛,少氣,不能報息,耳聾,咽乾。
|
||||
|
||||
邪在肺,則皮膚痛,發寒熱,上氣喘,汗出,咳動肩背,取之膺中外腧,背第三椎旁,以手按之快然,乃刺之,取缺盆以越之。
|
||||
|
||||
陶云:肺德在收。故經云:「以酸補之,鹹瀉之;肺苦氣上逆,急食辛以散之,開腠理以通氣也。」
|
||||
|
||||
【'''小瀉肺湯'''】<br>
|
||||
治咳喘上氣,胸中迫滿,不可臥者方。<br>
|
||||
'''葶藶子<small>熬黑,搗如泥</small> 大黃 芍藥<small>各三兩</small><br>
|
||||
<small>上三味,以水三升,煮取二升,溫分再服,喘定止後服。</small>
|
||||
|
||||
【'''大瀉肺湯'''】<br>
|
||||
治胸中有痰(一作「疾」)涎,喘不得臥,大、小便悶,身面腫迫滿(一作「潢」),欲得氣利者方。<br>
|
||||
'''葶藶子<small>熬</small> 大黃 芍藥<small>各二兩</small> 甘草<small>炙</small> 黃芩 乾薑<small>各一兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上六味,以水五升,煮取二升,溫分再服,日二服。</small>
|
||||
|
||||
【'''小補肺湯'''】<br>
|
||||
治汗出口渴,少氣不足息,胸中痛,脈虛者方。<br>
|
||||
'''麥門冬 五味子 旋覆花<small>各三兩;一方作牡丹皮,可從</small> 細辛<small>一兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上四味,以水八升,煮取三升,每服一升,日三服。若胸中煩熱者,去細辛,加海蛤一分(一本作「兩」);若悶痛者,加細辛一分(一本作「兩」);咳疾不出,脈結者,倍旋覆花為二(一本作「六」)兩;若眩冒者,去細辛,加澤瀉一分(一本作「兩」);咳而吐血者,倍麥門冬二(一本作「六」)兩;若煩渴者,去細辛,加粳米半升;涎多者,仍用細辛,加半夏半升,洗。</small><ref>《[[敦煌古醫籍考釋]]》註:因「六」字與「二」字草書形近,致甲本、乙本皆訛作「二兩」,即-{云}-加倍,當以「六兩」為正。</ref>
|
||||
|
||||
【'''大補肺湯'''】<br>
|
||||
治煩熱汗出,少氣不足息,口(一本有「苦」)乾,耳聾,脈虛而快者方。<br>
|
||||
'''麥門冬 五味子 旋覆花<small>各三兩;一方作牡丹皮,當從</small> 細辛<small>一兩</small> 地黃 竹葉 甘草<small>各一兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上七味,以水一斗,煮取四升,溫分四服,日三、夜一服。</small>
|
||||
|
||||
== 辨腎臟病證文並方 ==
|
||||
腎氣虛則厥逆,實則腹滿,面色正黑,涇溲不利。
|
||||
|
||||
腎病者,必腹大,脛腫,身重,嗜寢[寐];虛則腰中痛,大腹、小腹痛,尻陰股膝攣,(一本有「髀」)胻足皆痛。
|
||||
|
||||
邪在腎,是骨痛,陰痺。陰痺者,按之不得。腹脹,腰痛,大便難,肩背項強痛,時眩仆。取之湧泉、崑崙,視有餘血者盡取之。
|
||||
|
||||
陶云:腎德在堅。故經云:「以苦補之,甘瀉之;腎苦燥,急食鹹以潤之,至津液生也。」
|
||||
|
||||
【'''小瀉腎湯'''】<br>
|
||||
治小便赤少,少腹滿(一本有「,時足脛腫」)者方。<br>
|
||||
'''茯苓 甘草 黃芩<small>各三兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上三味,以水三升,煮取一升,頓服。</small>
|
||||
|
||||
【'''大瀉腎湯'''】<br>
|
||||
治小便赤少,是溺血,少腹迫滿而痛,腰如折,耳鳴者方。<br>
|
||||
'''茯苓 甘草 大黃 黃芩<small>各三兩</small> 芍藥 乾薑<small>各一兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上方六味,以水五升,煮取二升,日二溫服。</small>
|
||||
|
||||
【'''小補腎湯'''】<br>
|
||||
治虛勞失精,腰痛,骨蒸羸瘦,脈快者方。<br>
|
||||
'''地黃 竹葉 甘草<small>各三兩</small> 澤瀉<small>一兩</small><br>
|
||||
<small>上四味,以水八升,煮取三升,日三服。若小便血者,去澤瀉,加地榆一兩(一本作「分」);若大便見血者,去澤瀉,加伏龍肝如雞子大;若苦遺精者,易生地黃為熟地黃;若小便冷,莖中痛,倍澤瀉為二兩;少腹苦迫急者,去澤瀉,加牡丹皮一兩(一本作「分」),小便不利者,仍用澤瀉;心煩者,加竹葉;腹中熱者,加梔子十四枚,打。</small>
|
||||
|
||||
【'''大補腎湯'''】<br>
|
||||
治精氣虛少,腰痛,腎痿,不可行走,虛熱衝逆,頭目眩,小便不利,脈軟而快者方。<br>
|
||||
'''地黃 竹葉 甘草<small>各三兩</small> 澤瀉 桂枝 乾薑 五味子<small>各一兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上七味,以長流水一斗,煮取四升,溫分四服,日三服,夜一服。</small>
|
||||
|
||||
== 五臟瀉方 ==
|
||||
陶曰:又有瀉方五首,以救諸病誤治,致生變亂者也。
|
||||
|
||||
【'''瀉肝湯'''】<br>
|
||||
救誤用吐法,其人神氣素虛,有痰(一作「疾」)澼發動,嘔吐不止,驚煩不寧方。<br>
|
||||
'''枳實<small>熬</small> 芍藥 代赭石<small>一方作牡丹皮,當從</small> 旋覆花 竹葉<small>各三兩;一方有生薑,當從</small>'''<br>
|
||||
<small>上方五味,以水七升,煮取三升,溫分再服。</small>
|
||||
|
||||
【'''瀉心湯'''】<br>
|
||||
救誤用清下,其人陽氣素實,外邪乘虛陷入,致心下痞滿,食不下,利反不止,雷鳴腹痛方。<br>
|
||||
'''黃連 黃芩 人參 甘草<small>炙</small> 乾薑<small>各三兩;一方有大棗</small>'''<br>
|
||||
<small>上方五味,以水七升,煮取三升,溫分再服。</small>
|
||||
|
||||
【'''瀉脾湯'''】<br>
|
||||
救誤用冷寒,其人陰氣素實,衛氣不通,致腹中滯脹,反寒不已方。<br>
|
||||
'''附子<small>炮</small> 乾薑 麥冬 五味子 旋覆花<small>各三兩;一方有細辛三兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上方五味,以水七升,煮取三升,溫分再服。</small>
|
||||
|
||||
【'''瀉肺湯'''】<br>
|
||||
救誤用火法,其人血素躁,致令神識迷妄如癡,吐血、衄血,胸中煩滿,氣結方。<br>
|
||||
'''葶藶子<small>熬黑,搗如泥</small> 大黃 生地黃 竹葉 甘草<small>各三兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上方五味,以水七升,煮取三升,溫分再服。</small>
|
||||
|
||||
【'''瀉腎湯'''】<br>
|
||||
救誤用汗法,其人陽氣素虛,致令陰氣逆升,心中悸動不安,冒,汗出不止方。<br>
|
||||
'''茯苓 甘草 桂枝 生薑 五味子<small>各三兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上方五味,以水七升,煮取三升,溫分再服。</small>
|
||||
|
||||
== 救五臟諸勞損病方 ==
|
||||
陶云:經方有救諸勞損病方,亦有五首,然綜觀共要義,蓋不外虛候方加減而已,錄出以備修真之輔,拯人之危也。然其方意深妙,非俗淺所識。緣諸損候,藏氣互乘,虛實雜錯,藥味寒熱並行,補瀉相參,先聖遺奧,出人意表,漢晉以還,諸名醫輩,張機、衛汜(一作「汛」)、華元化、吳普、皇甫玄晏、支法師、葛稚川、范將軍等,皆當代名賢,咸師式此《湯液經法》,愍救疾苦,造福含靈,其間增減,雖各擅其異,或致新效,似亂舊經,而其旨趣,仍方圓之於規矩也。
|
||||
|
||||
【'''養生補肝湯'''】<br>
|
||||
治肝虛筋極,腹中堅澼,大便閟塞方。<br>
|
||||
'''蜀椒<small>汗,一升</small> 桂心<small>三兩</small> 韭葉<small>切,一把</small> 芍藥<small>三兩</small> 芒硝<small>半斤</small> 胡麻油<small>一升</small>'''<br>
|
||||
<small>上六味,以水五升,先煮椒、椒、韭葉、芍藥,取得三升,去滓,內芒硝於內,待消已,即停火,將麻油傾入,乘熱,急以桑枝三枚,各長尺許,不住手攪,令與藥和合為度,共得三升,溫分三服,一日盡之。</small>
|
||||
|
||||
【'''調中補心湯'''】<br>
|
||||
治心勞脈極,心中煩悸,神識慌惚方。<br>
|
||||
'''旋覆花<small>一升;一方作牡丹皮四兩,當從</small> 栗子<small>打去殼,十二枚</small> 蔥葉<small>十四莖</small> 豉<small>半斤;一方作山萸肉,當從</small> 梔子<small>十四枚,打</small> 人參<small>三兩,切</small>'''<br>
|
||||
<small>上方六味,以清酒四升,水六升,煮取三升,溫分三服,日三。</small>
|
||||
|
||||
【'''建中補脾湯'''】<br>
|
||||
治脾虛肉極,羸瘦如柴,腹中拘急,四肢無力方。<br>
|
||||
'''甘草<small>炙,二兩</small> 大棗<small>十二枚,去核</small> 生薑<small>三兩,切</small> 黃飴<small>一升</small> 桂枝<small>二兩</small> 芍藥<small>六兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上六味,以水七升,煮取三升,去滓,乱飴,更上火,令消已,溫服一升,日盡之。</small>
|
||||
|
||||
【'''寧氣補肺湯'''】<br>
|
||||
治肺虛氣極,煩熱,汗出,口舌渴燥方。<br>
|
||||
'''麥門冬<small>二升</small> 五味子<small>一(一作「二」)升</small> 白酨漿<small>五升</small> 芥子<small>半升</small> 旋覆花<small>一兩</small> 竹葉<small>三把</small>'''<br>
|
||||
<small>上六味,但以白酨漿共煮,取得三升,分三服,日盡之。</small><ref>《敦煌石窟秘藏醫方》註:「白酨漿:「酨」,又稱為「酢」,即「醋」,是漢代以前的名稱。《周禮·天官·酒正》「漿」字下漢鄭玄註:「今之酨漿也。」唐賈公彥疏:「漢時名為酨漿」。南北朗時已通名為醋。白酨漿即白醋。」</ref>
|
||||
|
||||
【'''固元補腎湯'''】<br>
|
||||
治腎虛精極,遺精失溺,氣乏無力,不可動轉,唾血、咯血方。<br>
|
||||
'''地黃<small>切</small> 王瓜根<small>切,各三兩</small> 苦酒<small>一升</small> 甘草<small>炙</small> 薤白<small>四兩</small> 乾薑<small>二兩,切</small>'''<br>
|
||||
<small>上方六味,以苦酒合井泉水五升煮之,取得三升,每服一升,一日盡之。</small><ref>《敦煌石窟秘藏醫方》註:「苦酒:醋的古俗稱。」</ref>
|
||||
|
||||
===湯液經法===
|
||||
陶云:「《經》-{云}-:毒藥攻邪,五菜為充,五果為助,五穀為養,五畜為益,爾乃大湯之設。今所錄者,皆小湯耳。若欲作大湯者,補肝湯內加羊肝,補心加雞心,補脾加牛肉,補肺加犬肉,補腎加豬腎,各一具,即成也。」
|
||||
|
||||
陶隱居-{云}-:「依《神農本經》及《桐君採藥錄》,上、中、下三品之藥,凡三百六十五味,以應周天之度,四時八節之氣,商有聖相伊尹,撰《湯液經法》三卷,為方亦三百六十首:上品上藥,為服食、補益方者,百二十者;中品中藥,為療疾、祛邪之方,亦百二十首;下品毒藥,為殺蟲、辟邪、癰疽等方,亦百二十首。凡共三百六十首也,實萬代醫家之規範,蒼生護命之大寶也。今檢錄常情需用者六十首,備山中預防災疾之用耳。檢用諸藥之要者,可默契經方之旨焉。《[[易經|經]]》云:「在天成象,在地成形。」天有五氣,化生五味,五味之變,不可勝數。今者約列二十五種,以明五行互含之跡,以明五味變化之用,如左:<font color="blue">(維基文庫註:網頁排版因素,實則「如下」:)</font>
|
||||
|
||||
* 味辛皆屬木,桂為之主,椒為火,薑為土,細辛為金,附子(一本此二字不明)為水。
|
||||
* 味鹹皆屬火,旋覆(一本有「花」)為之主,大黃為木,澤瀉為土,厚朴為金,硝石為水。
|
||||
* 味甘皆屬土,人參為之主,甘草為木,大棗為火,麥冬為金,茯苓為水。
|
||||
* 味酸皆屬金,五味(一本有「子」)為之主,枳實為木,豉為火,芍藥為土,薯蕷為水。
|
||||
* 味苦皆屬水,地黃為之主,黃芩為木,黃連為火,白朮為土,竹葉為金。
|
||||
* 此二十五味,為諸藥之精,多療諸五臟六腑內損諸病,學者當深契焉。
|
||||
* 《經》云:「主於補、瀉者為君;數量同於君而非主,故為臣;從於佐監者,為佐、使。」
|
||||
|
||||
陶隱居曰:此圖乃《湯液經法》盡要之妙,學者能諳於此,醫道畢矣。
|
||||
|
||||
{{Image label begin|image=湯液經法圖空白圖.svg|width={{{width|400}}}|float={{{float|none}}}}}
|
||||
|
||||
{{Image label small|x=0.330|y=0.495|scale={{{width|400}}}|text=<font color=#00bb00>辛</font>}}
|
||||
{{Image label small|x=0.355|y=0.595|scale={{{width|400}}}|text=<font color=#bbbbbb>酸</font>}}
|
||||
{{Image label small|x=0.245|y=0.500|scale={{{width|400}}}|text=用}}
|
||||
{{Image label small|x=0.260|y=0.575|scale={{{width|400}}}|text=<font color=#00bb00 size=3><strong>木</strong></font>}}
|
||||
{{Image label small|x=0.280|y=0.650|scale={{{width|400}}}|text=體}}
|
||||
{{Image label small|x=0.165|y=0.600|scale={{{width|400}}}|text=化}}
|
||||
{{Image label small|x=0.110|y=0.620|scale={{{width|400}}}|text=甘}}
|
||||
|
||||
{{Image label small|x=0.130|y=0.380|scale={{{width|400}}}|text=除}}
|
||||
{{Image label small|x=0.080|y=0.365|scale={{{width|400}}}|text=痞}}
|
||||
|
||||
{{Image label small|x=0.445|y=0.370|scale={{{width|400}}}|text=<font color=red>鹹</font>}}
|
||||
{{Image label small|x=0.360|y=0.420|scale={{{width|400}}}|text=<font color=#333333>苦</font>}}
|
||||
{{Image label small|x=0.430|y=0.290|scale={{{width|400}}}|text=用}}
|
||||
{{Image label small|x=0.360|y=0.325|scale={{{width|400}}}|text=<font color=red size=3><strong>火</strong></font>}}
|
||||
{{Image label small|x=0.295|y=0.375|scale={{{width|400}}}|text=體}}
|
||||
{{Image label small|x=0.310|y=0.250|scale={{{width|400}}}|text=化}}
|
||||
{{Image label small|x=0.270|y=0.195|scale={{{width|400}}}|text=酸}}
|
||||
|
||||
{{Image label small|x=0.485|y=0.160|scale={{{width|400}}}|text=除}}
|
||||
{{Image label small|x=0.485|y=0.110|scale={{{width|400}}}|text=滯}}
|
||||
|
||||
{{Image label small|x=0.525|y=0.370|scale={{{width|400}}}|text=<font color=#00bb00>辛</font>}}
|
||||
{{Image label small|x=0.610|y=0.420|scale={{{width|400}}}|text=<font color=#ccaa11>甘</font>}}
|
||||
{{Image label small|x=0.540|y=0.290|scale={{{width|400}}}|text=用}}
|
||||
{{Image label small|x=0.610|y=0.325|scale={{{width|400}}}|text=<font color=#ccaa11 size=3><strong>土</strong></font>}}
|
||||
{{Image label small|x=0.675|y=0.375|scale={{{width|400}}}|text=體}}
|
||||
{{Image label small|x=0.670|y=0.250|scale={{{width|400}}}|text=化}}
|
||||
{{Image label small|x=0.715|y=0.195|scale={{{width|400}}}|text=苦}}
|
||||
|
||||
{{Image label small|x=0.840|y=0.380|scale={{{width|400}}}|text=除}}
|
||||
{{Image label small|x=0.890|y=0.365|scale={{{width|400}}}|text=燥}}
|
||||
|
||||
{{Image label small|x=0.650|y=0.495|scale={{{width|400}}}|text=<font color=red>鹹</font>}}
|
||||
{{Image label small|x=0.620|y=0.595|scale={{{width|400}}}|text=<font color=#bbbbbb>酸</font>}}
|
||||
{{Image label small|x=0.730|y=0.500|scale={{{width|400}}}|text=用}}
|
||||
{{Image label small|x=0.710|y=0.575|scale={{{width|400}}}|text=<font color=#bbbbbb size=3><strong>金</strong></font>}}
|
||||
{{Image label small|x=0.690|y=0.650|scale={{{width|400}}}|text=體}}
|
||||
{{Image label small|x=0.805|y=0.600|scale={{{width|400}}}|text=化}}
|
||||
{{Image label small|x=0.865|y=0.620|scale={{{width|400}}}|text=辛}}
|
||||
|
||||
{{Image label small|x=0.735|y=0.830|scale={{{width|400}}}|text=除}}
|
||||
{{Image label small|x=0.770|y=0.880|scale={{{width|400}}}|text=囗}}
|
||||
|
||||
{{Image label small|x=0.425|y=0.660|scale={{{width|400}}}|text=<font color=#333333>苦</font>}}
|
||||
{{Image label small|x=0.545|y=0.660|scale={{{width|400}}}|text=<font color=#ccaa11>甘</font>}}
|
||||
{{Image label small|x=0.420|y=0.745|scale={{{width|400}}}|text=用}}
|
||||
{{Image label small|x=0.481|y=0.745|scale={{{width|400}}}|text=<font color=#333333 size=3><strong>水</strong></font>}}
|
||||
{{Image label small|x=0.550|y=0.745|scale={{{width|400}}}|text=體}}
|
||||
{{Image label small|x=0.485|y=0.830|scale={{{width|400}}}|text=化}}
|
||||
{{Image label small|x=0.485|y=0.880|scale={{{width|400}}}|text=鹹}}
|
||||
|
||||
{{Image label small|x=0.235|y=0.830|scale={{{width|400}}}|text=除}}
|
||||
{{Image label small|x=0.195|y=0.880|scale={{{width|400}}}|text=煩}}
|
||||
|
||||
|
||||
{{Image label small|x=0.150|y=1.130|scale={{{width|400}}}|text=左}}
|
||||
{{Image label small|x=0.360|y=1.050|scale={{{width|400}}}|text=陽}}
|
||||
{{Image label small|x=0.360|y=1.100|scale={{{width|400}}}|text=進}}
|
||||
{{Image label small|x=0.360|y=1.150|scale={{{width|400}}}|text=為}}
|
||||
{{Image label small|x=0.360|y=1.200|scale={{{width|400}}}|text=補}}
|
||||
{{Image label small|x=0.320|y=1.050|scale={{{width|400}}}|text=其}}
|
||||
{{Image label small|x=0.320|y=1.100|scale={{{width|400}}}|text=數}}
|
||||
{{Image label small|x=0.320|y=1.150|scale={{{width|400}}}|text=七}}
|
||||
{{Image label small|x=0.280|y=1.050|scale={{{width|400}}}|text=火}}
|
||||
{{Image label small|x=0.280|y=1.100|scale={{{width|400}}}|text=數}}
|
||||
{{Image label small|x=0.280|y=1.150|scale={{{width|400}}}|text=也}}
|
||||
|
||||
{{Image label small|x=0.830|y=1.130|scale={{{width|400}}}|text=右}}
|
||||
{{Image label small|x=0.700|y=1.050|scale={{{width|400}}}|text=陰}}
|
||||
{{Image label small|x=0.700|y=1.100|scale={{{width|400}}}|text=退}}
|
||||
{{Image label small|x=0.700|y=1.150|scale={{{width|400}}}|text=為}}
|
||||
{{Image label small|x=0.700|y=1.200|scale={{{width|400}}}|text=瀉}}
|
||||
{{Image label small|x=0.660|y=1.050|scale={{{width|400}}}|text=其}}
|
||||
{{Image label small|x=0.660|y=1.100|scale={{{width|400}}}|text=數}}
|
||||
{{Image label small|x=0.660|y=1.150|scale={{{width|400}}}|text=六}}
|
||||
{{Image label small|x=0.620|y=1.050|scale={{{width|400}}}|text=水}}
|
||||
{{Image label small|x=0.620|y=1.100|scale={{{width|400}}}|text=數}}
|
||||
{{Image label small|x=0.620|y=1.150|scale={{{width|400}}}|text=也}}
|
||||
|
||||
{{Image label end}}<noinclude>
|
||||
|
||||
註:囗為缺字,一本補作「痙」,一本作「逆」,一本作「滿」。
|
||||
|
||||
== 二旦六神大小湯 ==
|
||||
弘景曰:外感天行,經方之藥,有二旦、六神大小等湯。昔南陽[[作者:張仲景|張機]]依此諸方,撰寫為《[[傷寒論]]》一部,療治明悉,後學咸尊奉之。山林僻居,倉卒難防外感之疾,日數傳變,生死往往在三、五日間,豈可疏忽?若能深明此數方者,則庶無蹈險之虞也(一本作「豈險之虞也」),今亦錄而識之。
|
||||
|
||||
【'''小陽旦湯'''】<br>
|
||||
治天行(一本有「病」),發熱,自汗出而惡風,鼻鳴,乾嘔者。<br>
|
||||
'''桂枝<small>三兩</small> 芍藥<small>三兩</small> 生薑<small>二兩,切</small> 甘草<small>炙,二兩</small> 大棗<small>十二枚</small>'''<br>
|
||||
<small>上方,以水七升,煮取三升,溫服一升,服已,即啜熱稀飯一器,以助藥力,稍稍令汗出,不可大汗流漓,(一本有「大汗之」)則病不除也。若不汗出,可隨服之,取瘥止。日三服。若加飴一升,為正陽旦湯。</small>
|
||||
|
||||
【'''小陰旦湯'''】<br>
|
||||
治天行(一本有「病」),身熱汗出,頭目痛,腹中痛,乾嘔,下利者。<br>
|
||||
'''黃芩<small>三兩</small> 芍藥<small>三兩</small> 生薑<small>二兩,切</small> 甘草<small>二兩,炙</small> 大棗<small>十二枚</small>'''<br>
|
||||
<small>上方,以水七升,煮取三升,溫服一升,日三服。服湯已,如人行三、四里時,令病人啜白酨漿一器,以助藥力,身熱去自癒(「自癒」一本作「利自止」)也。</small>
|
||||
|
||||
【'''大陽旦湯'''】<br>
|
||||
治凡病汗出不止,氣息惙惙,身勞力怯,惡風涼,腹中拘急,不欲飲食,皆宜此方。若脈虛大者,為更切證也。<br>
|
||||
'''黃耆<small>五兩</small> 人參 桂枝 生薑<small>各三兩</small> 甘草<small>炙,三兩</small> 芍藥<small>六兩</small> 大棗<small>十二枚</small> 飴<small>一升</small>'''<br>
|
||||
<small>上七味,以水一斗,煮取四升,去滓,內飴,更上火,令烊已,每服一升,日三、夜一服。</small>
|
||||
|
||||
【'''大陰旦湯'''】<br>
|
||||
治凡病頭目眩暈,咽中乾,每喜乾嘔,食不下,心中煩滿,胸脇支痛,往來寒熱方。<br>
|
||||
'''柴胡<small>八兩</small> 人參 黃芩 生薑<small>各三兩</small> 甘草<small>炙,二兩</small> 芍藥<small>四兩</small> 大棗<small>十二枚</small> 半夏<small>一升,洗</small>'''<br>
|
||||
<small>上八味,以水一斗二升,煮取六升,去滓,重上火,緩緩煎之,取得三升,溫服一升,日三服。</small>
|
||||
|
||||
【'''小青龍湯'''】<br>
|
||||
治天行,發熱惡寒,汗不出而喘,身疼痛,脈緊者方。<br>
|
||||
'''麻黃<small>三兩</small> 杏仁<small>半升,熬,打</small> 桂枝<small>三兩</small> 甘草<small>炙,一兩半</small>'''<br>
|
||||
<small>上方四味,以水七升,先煮麻黃,減二升,掠去上沫,內諸藥,煮取三升,去滓,溫服八合,必令汗出徹身,不然恐邪不盡散也。</small>
|
||||
|
||||
【'''大青龍湯'''】<br>
|
||||
治天行,表不解,心下有水氣,乾嘔,發熱而喘咳不已者。<br>
|
||||
'''麻黃<small>去節</small> 細辛 芍藥 甘草<small>炙</small> 桂枝<small>各三兩</small> 五味子<small>半升</small> 半夏<small>半升</small> 乾薑<small>三兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上方八味,以水一斗,先煮麻黃,減二升,掠去上沫,內諸藥,煮取三升,去滓,溫服一升。一方無乾薑,作七味,當從。</small>
|
||||
|
||||
【'''小白虎湯'''】<br>
|
||||
治天行熱病,大汗出不止,口舌乾燥,飲水數升不已,脈洪大者方。<br>
|
||||
'''石膏<small>如雞子大,綿裹</small> 知母<small>六兩</small> 甘草<small>炙,二兩</small> 粳米<small>六合</small>'''<br>
|
||||
<small>上四味,以水一斗,先熬粳米,熟訖去米,內諸藥,煮取六升,溫服二升,日三服。</small>
|
||||
|
||||
【'''大白虎湯'''】<br>
|
||||
治天行熱病,心中煩熱,時自汗出,舌乾,渴欲飲水,時呷嗽不已,久不解者方。<br>
|
||||
'''石膏<small>如雞子大一枚,打</small> 麥門冬<small>半升</small> 甘草<small>炙,二兩</small> 粳米<small>六合</small> 半夏<small>半升</small> 生薑<small>二兩,切</small> 竹葉<small>三大握</small>'''<br>
|
||||
<small>上方七味,以水一斗二升,先煮粳米,米熟訖,去米,內諸藥,煮至六升,去滓,溫服二升,日三服。</small>
|
||||
|
||||
【'''小朱鳥湯'''】<br>
|
||||
治天行熱病,心氣不足,內生煩熱,坐臥不安,時下利純血如雞、鴨肝者方。<br>
|
||||
'''雞子黃<small>二枚</small> 阿膠<small>三錠</small> 黃連<small>四兩</small> 黃芩 芍藥<small>各二兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上五味,以水六升,先煮連、芩、芍三物,取三升,去滓,內膠,更上火,令烊盡,取下,待小冷,下雞子黃,攪令相得,溫服七合,日三服。</small>
|
||||
|
||||
【'''大朱鳥湯'''】<br>
|
||||
治天行熱病,重下惡毒痢,痢下純血,日數十行,羸瘦如柴,心中不安,腹中絞急,痛如刀刺方。<br>
|
||||
'''雞子黃<small>二枚</small> 阿膠<small>三錠</small> 黃連<small>四兩</small> 黃芩 芍藥<small>各二兩</small> 人參<small>二兩</small> 乾薑<small>二兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上藥七味,以水一斗,先煮連、芩、薑五物,得四升訖,內醇苦酒二升,再煮至四升訖,去滓,次內膠於內,更上火,令烊,取下,待小冷,內雞子黃,攪令相得即成,每服一升,日三、夜一服。</small>
|
||||
|
||||
【'''小玄武湯'''】<br>
|
||||
治天行病,腎氣不足,內生虛寒,小便不利,腹中痛,四肢冷者方。<br>
|
||||
'''茯苓<small>三兩</small> 芍藥<small>三兩</small> 白朮<small>二兩</small> 乾薑<small>三兩</small> 附子<small>一枚,炮去皮</small>'''<br>
|
||||
<small>上五味,以水八升,煮取三升,去滓,溫服七合,日三服。</small>
|
||||
|
||||
【'''大玄武湯'''】<br>
|
||||
治腎氣虛疲,少腹中冷,腰背沉重,四肢(一本有「冷」)清,小便不利,大便鴨溏,日十餘行,氣惙力弱者方。<br>
|
||||
'''茯苓<small>三兩</small> 白朮<small>二兩</small> 附子<small>一枚,炮</small> 芍藥<small>二兩</small> 乾薑<small>二兩</small> 人參<small>二兩</small> 甘草<small>二兩,炙</small>'''<br>
|
||||
<small>上七味,以水一斗,煮取四升,溫服一升,日三、夜一服。</small>
|
||||
|
||||
【'''小勾陳湯'''】<br>
|
||||
治天行熱病,脾氣不足,飲食不化,腰痛,下痢方。<br>
|
||||
'''甘草<small>三兩</small> 乾薑 人參<small>各二兩</small> 大棗<small>六枚,去核</small>'''<br>
|
||||
<small>上四味,以水五升,煮取二升,溫分再服。</small>
|
||||
|
||||
【'''大勾陳湯'''】<br>
|
||||
治天行熱病,脾氣虛,邪熱入裡,腹中雷鳴切痛,嘔吐下利不止者方。<br>
|
||||
'''甘草 人參<small>各三兩</small> 半夏<small>一升,洗去滑</small> 生薑<small>切,二兩</small> 黃芩<small>二兩</small> 黃連<small>二兩</small> 大棗<small>十二枚,劈去核</small>'''<br>
|
||||
<small>右七味,以水一斗,煮取六升,溫服二升,日三。</small>
|
||||
|
||||
【'''小騰蛇湯'''】<br>
|
||||
治天行熱病,胃氣素實,邪氣不除,腹滿而喘,汗出不止者方。<br>
|
||||
'''枳實<small>三兩</small> 厚朴<small>二兩</small> 甘草<small>二兩</small> 芒硝<small>二兩</small>'''<br>
|
||||
<small>上四味,以水六升,煮取上三味至二升許,去滓,內芒硝,待焰已,頓服之。</small>
|
||||
|
||||
【'''大騰蛇湯'''】<br>
|
||||
治天行熱病,邪熱不除,大腑閟結,腹中大滿實,汗出而喘,時神昏不識人,宜此方,急下之方。<br>
|
||||
'''枳實<small>三兩</small> 厚朴 甘草 大黃 葶藶<small>熬黑,打如泥</small> 生薑 芒硝<small>後下</small>'''<br>
|
||||
<small>上七味,以水一斗二升,先煮上六味至四升,去滓,內芒硝,待焰化已,溫服二升。生薑一作大棗。</small>
|
||||
|
||||
弘景曰:陽旦者,升陽之方,以黃耆為主;陰旦者,扶陰之方,以柴胡為主;青龍者,宣發之方,以麻黃為主;白虎者,收重之方,以石膏為主;朱鳥者,表滋之方,以雞子黃為主;玄武者,溫滲之方,以附子為主;此六方者,為六合之正精,升降陰陽,交(一作「變」)互金木,即濟水火,乃神明之劑也。張機撰《傷寒論》,避道家之稱,故其方皆非正名也,但以其藥名之,以推主為識耳。
|
||||
|
||||
== 救五臟中惡卒死方 ==
|
||||
陶經隱居云:中惡卒死者,皆臟氣被壅,致令內外隔絕所致也,神仙有開五竅以救卒死中惡之方五者,錄如左:<font color="blue">(維基文庫註:網頁排版因素,實則「如下」:)</font>
|
||||
|
||||
【'''點眼以通肝氣'''】<br>
|
||||
治跌仆,(一本有「既月」)腰,挫閃,氣血著滯、作痛一處,不可欠呻、動轉方。<br>
|
||||
'''礬石<small>燒赤,取涼冷</small>'''<br>
|
||||
<small>研為細粉,每用少許,以酢蘸,點目大眥,痛在左則點右眥,痛在右則點左眥,當大癢,螯淚大出則癒。</small>
|
||||
|
||||
【'''吹鼻以通肺氣'''】<br>
|
||||
治諸凡卒死,息閉不通者,皆可用此法活之。<br>
|
||||
'''皂角<small>刮去皮絃,用淨肉,火上炙燥,如杏核(一本有「心」)大一塊</small> 細辛根<small>等分</small>'''<br>
|
||||
<small>共為極細末,每用葦管吹鼻中少許,得嚏則活也。</small><ref>「火上炙燥,如杏核大一塊,細辛根等分」,《敦煌石窟秘藏醫方》本為「火上炙焦,如指大一枚,次加細辛等量之」。</ref>
|
||||
|
||||
【'''著舌而通心氣'''】<br>
|
||||
治中惡,急心痛,手足逆冷者,頃刻可殺人,看其人唇舌青紫者及指甲青冷者是。<br>
|
||||
'''硝石<small>五錢匕</small> 雄黃<small>一錢匕</small>'''<br>
|
||||
<small>上二味,共為極細末,啟病者舌,著散一匕於舌下,少時即定,若有涎出,令病者隨涎嚥下必癒。</small><ref>「看其人唇舌青紫者及指甲青冷者是」,《敦煌石窟秘藏醫方》本為「看其人指,爪青者是」。</ref>
|
||||
|
||||
【'''啟喉以通脾氣'''】<br>
|
||||
治過食難化之物,或異品有毒,宿積不消,毒勢攻注,心腹痛如刀攪。<br>
|
||||
'''赤小豆 瓜蒂<small>各等分</small>'''<br>
|
||||
<small>共為散,每用鹹豉半升,以水二升,煮豉,取一升,去滓,內散一匕,頓服,少項當大吐則瘥。</small>
|
||||
|
||||
附:【'''啟喉方'''】<br>救誤食諸毒及生冷硬物,宿積不消,心中痛疼方。赤小豆、瓜蒂各等分,為散訖,加鹽豉少許,共搗為丸,以竹箸啟病者齒,溫水送入口中,得大吐即癒。
|
||||
|
||||
【'''熨耳以通腎氣'''】<br>
|
||||
治夢魘不寐。
|
||||
燒熱湯二升,入戎鹽七合,令烊化已,切蔥白十五莖內湯內,視湯再沸,即將蔥取出,搗如泥,以麻布包之,熨病者二耳,令蔥氣入耳,病者即寐也。
|
||||
|
||||
附:【'''灌耳方'''】<br>救飲水過,小便閉塞,涓滴不通方。燒湯一斗,入戎鹽一升,蔥白十五莖,莫令蔥太熱,勺湯,指試不太熱,即灌耳中,令病者側臥,下以一盆著湯,承耳下薰之,少時小便通,立癒。
|
||||
|
||||
上五方,乃神仙救急之道;若畜病者,可倍用之。
|
||||
|
||||
== 註釋 ==
|
||||
{{reflist}}
|
||||
|
||||
{{PD-old}}
|
||||
[[Category:中醫]]
|
||||
[[Category:陶弘景]]
|
||||
[[分类:敦煌藥方]]
|
||||
@@ -0,0 +1,446 @@
|
||||
|
||||
|
||||
序 ==
|
||||
隐居曰:凡学道辈,欲求永年,先须祛疾。或有夙痼,或患时恙,一依五脏补泻法例,服药数剂,必使脏气平和,乃可进修内视之道。不尔,五精不续,真一难守,不入真景也。服药祛疾,虽系微事,亦初学之要领也。诸凡杂病,服药汗吐后,邪气虽平,精气被夺,致令五脏虚疲,当即据证服补汤数剂以补之。不然,时日久旷,或变为损证,则生死转侧耳。谨将五脏虚实证候悉列于左(维基文库注:网页排版因素,实则为“下”),庶几识别无误焉。
|
||||
|
||||
辨肝脏病证文并方 ==
|
||||
肝虚则恐,实则怒。
|
||||
|
||||
肝病者,必两胁下痛,痛引少腹。虚则目无所见,耳无所闻,心澹澹如人将捕之。气逆则耳聋,颊肿,治之取厥阴、少阳血者。
|
||||
|
||||
邪在肝,则两胁中痛。中寒,恶血在内,则善瘛,节时肿。取之行间,以引胁下;补三里,以温胃中;取耳间青脉,以去其瘛。
|
||||
|
||||
陶云:肝德在散。故经云:以辛补之,以酸泻之。肝苦急,急食甘以缓之,适其性而衰也。
|
||||
|
||||
【小泻肝汤】治肝实两胁下痛,痛引少腹迫急,当有干呕者方。
|
||||
枳实熬 芍药 生姜各三两上三味以清浆三升,煮取一升,顿服之。不瘥,即重作服之。
|
||||
|
||||
【大泻肝汤】治头痛目赤,多恚怒,胁下支满而痛,痛连少腹迫急无奈方。
|
||||
枳实熬 芍药 甘草炙 黄芩 大黄 生姜切 各一两上六味,以水五升,煮取二升,温分再服。
|
||||
|
||||
【小补肝汤】治心中恐疑,时多恶梦,气上冲心,越汗出,头目眩运者方。
|
||||
桂枝 干姜 五味子各三两 枣十二枚,去核,一方作薯蓣,当从上四味,以水八升,煮取三升,温服一升,日三服。心中悸者,加桂枝一两半;中满者,去枣;心中如饥者,还用枣;咳逆头苦痛者,加细辛一两半;四肢冷,小便难者,加附子一枚,炮。
|
||||
|
||||
【大补肝汤】治肝气虚,其人恐惧不安,气自少腹上冲咽,呃声不止,头目苦眩,不能坐起,汗出,心悸,干呕不能食,脉弱而结者方。桂枝 干姜 五味子各三两 旋覆花 代赭石烧,一方作牡丹皮,当从 竹叶各一两 大枣十二枚,去核,一方作薯蓣,当从上七味,以水一斗,温服一升,日三、夜一服。
|
||||
|
||||
辨心脏病证文并方 ==
|
||||
心虚则悲不已,心实则笑不休。
|
||||
|
||||
心病者,心胸内痛,胁下支满,膺背肩胛间痛,两臂内痛。虚则胸腹胁下与腰相引而痛。取其经手少阴、太阳,及舌下血者。其变,刺却中血者。
|
||||
|
||||
邪在心,则病心中痛,善悲,是眩仆,视有余不足而调之。《经》-{云}-:“诸邪在心者,皆心胞代受,故证如是。”
|
||||
|
||||
陶云:心德在耎。故经云:“以咸补之,苦泻之。心苦缓,急食酸以收之。”
|
||||
|
||||
【小泻心汤】
|
||||
治心中卒急痛,胁下支满,气逆攻膺背肩胛间,不可饮食,食之反笃者方。
|
||||
龙胆草 栀子打,各三两 戎盐如杏子大三枚,烧赤
|
||||
上三味,以酢三升,煮取一升,顿服。少顷,得吐瘥。
|
||||
|
||||
【大泻心汤】
|
||||
治暴得心腹痛,痛如刀刺,欲吐不吐,欲下不下,心中懊𢙐,胁背胸支满迫急,无可奈者方。
|
||||
龙胆草 栀子捣,各三两 苦参 升麻各二两 豉半升 戎盐如杏子大三枚
|
||||
上六味,以酢六升,先煮上五味,得三升许,去滓。内戎盐,稍煮待消已,取二升,服一升。当大吐,吐已必自泻下,即瘥。(一方无苦参,有通草二两,当从。)
|
||||
|
||||
【小补心汤】
|
||||
治胸痹不得卧,心痛彻背,背痛彻心者方。
|
||||
栝蒌一枚,捣 薤白八两 半夏半升,洗去滑
|
||||
上三味以白酨浆一斗,煮取四升,温服一升,日再服。(一方有杏仁,无半夏,熬。)
|
||||
|
||||
【大补心汤】
|
||||
治胸痹,心中痞满,气结在胸,时从胁下逆抢心,心痛无奈方。
|
||||
栝蒌一枚,捣 薤白八两 半夏半升,洗去滑 枳实熬,二两;一本无枳实 厚朴炙,二两 桂枝一两
|
||||
上六味,以白酨浆一斗煮取四升,每服二升,日再。(一方有杏仁半升,无半夏,当从。)(一本此方作“小补心汤”,无前方。)
|
||||
|
||||
辨心包络病证文并方 ==
|
||||
心包气实者,受外邪之动也,则胸胁支满,心中澹澹大动,面赤,目黄,善笑不休;虚则血气少,善悲,久不已,发癫仆。
|
||||
|
||||
【小泻心汤】
|
||||
治胸腹支满,心中跳动不安者方。
|
||||
黄连 黄芩 大黄各三两
|
||||
上三味,以麻沸汤三升,渍一食顷,绞去滓,顿服。
|
||||
|
||||
【大泻心汤】
|
||||
治心中怔忡不安,胸膺痞懑,口中苦,舌上生疮,面赤如新妆,或吐血、衄血、下血者方。
|
||||
黄连 黄芩 芍药各三两 干姜炮 甘草炙 大黄各一两
|
||||
上六味,以水五升,煮取二升,温分再服,日二。
|
||||
|
||||
【小补心汤】
|
||||
治血气虚少,心中动悸,时悲泣,烦中(一本作“躁”),汗出,气噫,脉(一本有“时”)结者方。
|
||||
代赭石烧赤,入酢浆中淬三次,打;一方作牡丹皮,当从 旋覆花 竹叶各二两 豉一两;一方作山萸肉,当从
|
||||
上方四味,以水八升,煮取三升,温服一升,日三服。怔惊不安者,加代赭石,为四两半;烦热汗出者,去豉,加竹叶至四两半,身热还用豉;心中窒痛(一本作“心下痞满”)者,加豉至四两半;气苦少者,加甘草三两;心下痞满者,去豉,加人参一两半;胸中冷而多唾者,加干姜一两半;咽中介介塞者,加旋覆花至四两半。
|
||||
|
||||
【大补心汤】
|
||||
治心中虚烦,懊𢙐(一作“怔”)不安,怔忡如车马惊,饮食无味,干呕,气噫,时或多唾,其人脉结而微者方。
|
||||
代赭石烧赤,入酢头中淬三次,打;一方作牡丹皮,当从 旋覆花 竹叶各三两 豉一方作山萸肉,当从 人参 甘草炙 干姜各一两
|
||||
上方七味,以水一斗,煮取四升,温服一升,日三、夜一服。
|
||||
|
||||
辨脾脏病证文并方 ==
|
||||
脾实则腹满,飧泄;虚则四肢不用,五脏不安。
|
||||
|
||||
脾病者,必腹满肠鸣,溏泻,食不化;虚则身重,若饥,肉痛,足痿不收,行善瘛,脚下痛。
|
||||
|
||||
邪在脾,则肌肉痛;阳气不足,则寒中,肠鸣,腹痛;阴气不足,则善饥,皆(一作“绵”)调其三里。
|
||||
|
||||
陶云:脾德在缓。故《经》云:以甘补之,辛泻之;脾苦湿,急食苦以燥之。
|
||||
|
||||
【小泻脾汤】
|
||||
治脾气实,下利清谷,里寒外热,腹冷,脉微者方。
|
||||
附子一枚,炮 干姜 甘草炙,各三两
|
||||
上三味,以水三升,煮取一升,顿服。
|
||||
|
||||
【大泻脾汤】
|
||||
治腹中胀满,干呕不能食,欲利不得(一作“理”),或下利不止者方。
|
||||
附子一枚,炮 干姜三两 黄芩 大黄 芍药一本有枳实 甘草炙,各一两
|
||||
上方六味,以水五升,煮取二升,温分再服,日二。
|
||||
|
||||
【小补脾汤】
|
||||
治饮食不化(一本作“消”),时自吐利,吐利已,心中苦饥,或心下痞满,脉微,无力,身重,足痿,善转筋者方。
|
||||
人参 甘草炙 干姜各三两 白术一两
|
||||
上四味,以水八升,煮取三升,分三服,日三。若(一本作“苦”)脐上筑动者,去术,加桂四两;吐多者,去术,加生姜三两;下多者,仍用术;心中悸者,加茯苓一分(一本作“两”);渴欲饮者,加术至四两半;腹中满者,去术,加附子一枚,炮;腹中痛者,加人参一分(一本作“两”);寒者,加干姜一分(一本作“两”)。
|
||||
|
||||
【大补脾汤】
|
||||
治脾气大疲,饮食不化(一本作“消”),呕吐下利,其人枯瘦如柴,立不可动转,口中苦干渴,汗出,气急,脉微而(一本有“时”)结(一本作“微”)者方。
|
||||
人参 甘草炙,各三两 干姜三两 术 麦门冬 五味子 旋覆花各一两;一方作牡丹皮,当从
|
||||
上七味,以水一斗,煮取四升,温分四服,日三、夜一服。
|
||||
|
||||
辨肺脏病证候文并方 ==
|
||||
肺虚则鼻息不利;实则喘咳,凭胸仰息。
|
||||
|
||||
肺病者,必咳喘逆气,肩息,背痛,汗出憎风;虚则胸中痛,少气,不能报息,耳聋,咽干。
|
||||
|
||||
邪在肺,则皮肤痛,发寒热,上气喘,汗出,咳动肩背,取之膺中外腧,背第三椎旁,以手按之快然,乃刺之,取缺盆以越之。
|
||||
|
||||
陶云:肺德在收。故经云:“以酸补之,咸泻之;肺苦气上逆,急食辛以散之,开腠理以通气也。”
|
||||
|
||||
【小泻肺汤】
|
||||
治咳喘上气,胸中迫满,不可卧者方。
|
||||
葶苈子熬黑,捣如泥 大黄 芍药各三两
|
||||
上三味,以水三升,煮取二升,温分再服,喘定止后服。
|
||||
|
||||
【大泻肺汤】
|
||||
治胸中有痰(一作“疾”)涎,喘不得卧,大、小便闷,身面肿迫满(一作“潢”),欲得气利者方。
|
||||
葶苈子熬 大黄 芍药各二两 甘草炙 黄芩 干姜各一两
|
||||
上六味,以水五升,煮取二升,温分再服,日二服。
|
||||
|
||||
【小补肺汤】
|
||||
治汗出口渴,少气不足息,胸中痛,脉虚者方。
|
||||
麦门冬 五味子 旋覆花各三两;一方作牡丹皮,可从 细辛一两
|
||||
上四味,以水八升,煮取三升,每服一升,日三服。若胸中烦热者,去细辛,加海蛤一分(一本作“两”);若闷痛者,加细辛一分(一本作“两”);咳疾不出,脉结者,倍旋覆花为二(一本作“六”)两;若眩冒者,去细辛,加泽泻一分(一本作“两”);咳而吐血者,倍麦门冬二(一本作“六”)两;若烦渴者,去细辛,加粳米半升;涎多者,仍用细辛,加半夏半升,洗。
|
||||
|
||||
【大补肺汤】
|
||||
治烦热汗出,少气不足息,口(一本有“苦”)干,耳聋,脉虚而快者方。
|
||||
麦门冬 五味子 旋覆花各三两;一方作牡丹皮,当从 细辛一两 地黄 竹叶 甘草各一两
|
||||
上七味,以水一斗,煮取四升,温分四服,日三、夜一服。
|
||||
|
||||
辨肾脏病证文并方 ==
|
||||
肾气虚则厥逆,实则腹满,面色正黑,泾溲不利。
|
||||
|
||||
肾病者,必腹大,胫肿,身重,嗜寝[寐];虚则腰中痛,大腹、小腹痛,尻阴股膝挛,(一本有“髀”)胻足皆痛。
|
||||
|
||||
邪在肾,是骨痛,阴痹。阴痹者,按之不得。腹胀,腰痛,大便难,肩背项强痛,时眩仆。取之涌泉、昆仑,视有余血者尽取之。
|
||||
|
||||
陶云:肾德在坚。故经云:“以苦补之,甘泻之;肾苦燥,急食咸以润之,至津液生也。”
|
||||
|
||||
【小泻肾汤】
|
||||
治小便赤少,少腹满(一本有“,时足胫肿”)者方。
|
||||
茯苓 甘草 黄芩各三两
|
||||
上三味,以水三升,煮取一升,顿服。
|
||||
|
||||
【大泻肾汤】
|
||||
治小便赤少,是溺血,少腹迫满而痛,腰如折,耳鸣者方。
|
||||
茯苓 甘草 大黄 黄芩各三两 芍药 干姜各一两
|
||||
上方六味,以水五升,煮取二升,日二温服。
|
||||
|
||||
【小补肾汤】
|
||||
治虚劳失精,腰痛,骨蒸羸瘦,脉快者方。
|
||||
地黄 竹叶 甘草各三两 泽泻一两
|
||||
上四味,以水八升,煮取三升,日三服。若小便血者,去泽泻,加地榆一两(一本作“分”);若大便见血者,去泽泻,加伏龙肝如鸡子大;若苦遗精者,易生地黄为熟地黄;若小便冷,茎中痛,倍泽泻为二两;少腹苦迫急者,去泽泻,加牡丹皮一两(一本作“分”),小便不利者,仍用泽泻;心烦者,加竹叶;腹中热者,加栀子十四枚,打。
|
||||
|
||||
【大补肾汤】
|
||||
治精气虚少,腰痛,肾痿,不可行走,虚热冲逆,头目眩,小便不利,脉软而快者方。
|
||||
地黄 竹叶 甘草各三两 泽泻 桂枝 干姜 五味子各一两
|
||||
上七味,以长流水一斗,煮取四升,温分四服,日三服,夜一服。
|
||||
|
||||
五脏泻方 ==
|
||||
陶曰:又有泻方五首,以救诸病误治,致生变乱者也。
|
||||
|
||||
【泻肝汤】
|
||||
救误用吐法,其人神气素虚,有痰(一作“疾”)澼发动,呕吐不止,惊烦不宁方。
|
||||
枳实熬 芍药 代赭石一方作牡丹皮,当从 旋覆花 竹叶各三两;一方有生姜,当从
|
||||
上方五味,以水七升,煮取三升,温分再服。
|
||||
|
||||
【泻心汤】
|
||||
救误用清下,其人阳气素实,外邪乘虚陷入,致心下痞满,食不下,利反不止,雷鸣腹痛方。
|
||||
黄连 黄芩 人参 甘草炙 干姜各三两;一方有大枣
|
||||
上方五味,以水七升,煮取三升,温分再服。
|
||||
|
||||
【泻脾汤】
|
||||
救误用冷寒,其人阴气素实,卫气不通,致腹中滞胀,反寒不已方。
|
||||
附子炮 干姜 麦冬 五味子 旋覆花各三两;一方有细辛三两
|
||||
上方五味,以水七升,煮取三升,温分再服。
|
||||
|
||||
【泻肺汤】
|
||||
救误用火法,其人血素躁,致令神识迷妄如痴,吐血、衄血,胸中烦满,气结方。
|
||||
葶苈子熬黑,捣如泥 大黄 生地黄 竹叶 甘草各三两
|
||||
上方五味,以水七升,煮取三升,温分再服。
|
||||
|
||||
【泻肾汤】
|
||||
救误用汗法,其人阳气素虚,致令阴气逆升,心中悸动不安,冒,汗出不止方。
|
||||
茯苓 甘草 桂枝 生姜 五味子各三两
|
||||
上方五味,以水七升,煮取三升,温分再服。
|
||||
|
||||
救五脏诸劳损病方 ==
|
||||
陶云:经方有救诸劳损病方,亦有五首,然综观共要义,盖不外虚候方加减而已,录出以备修真之辅,拯人之危也。然其方意深妙,非俗浅所识。缘诸损候,藏气互乘,虚实杂错,药味寒热并行,补泻相参,先圣遗奥,出人意表,汉晋以还,诸名医辈,张机、卫汜(一作“汛”)、华元化、吴普、皇甫玄晏、支法师、葛稚川、范将军等,皆当代名贤,咸师式此《汤液经法》,愍救疾苦,造福含灵,其间增减,虽各擅其异,或致新效,似乱旧经,而其旨趣,仍方圆之于规矩也。
|
||||
|
||||
【养生补肝汤】
|
||||
治肝虚筋极,腹中坚澼,大便閟塞方。
|
||||
蜀椒汗,一升 桂心三两 韭叶切,一把 芍药三两 芒硝半斤 胡麻油一升
|
||||
上六味,以水五升,先煮椒、椒、韭叶、芍药,取得三升,去滓,内芒硝于内,待消已,即停火,将麻油倾入,乘热,急以桑枝三枚,各长尺许,不住手搅,令与药和合为度,共得三升,温分三服,一日尽之。
|
||||
|
||||
【调中补心汤】
|
||||
治心劳脉极,心中烦悸,神识慌惚方。
|
||||
旋覆花一升;一方作牡丹皮四两,当从 栗子打去壳,十二枚 葱叶十四茎 豉半斤;一方作山萸肉,当从 栀子十四枚,打 人参三两,切
|
||||
上方六味,以清酒四升,水六升,煮取三升,温分三服,日三。
|
||||
|
||||
【建中补脾汤】
|
||||
治脾虚肉极,羸瘦如柴,腹中拘急,四肢无力方。
|
||||
甘草炙,二两 大枣十二枚,去核 生姜三两,切 黄饴一升 桂枝二两 芍药六两
|
||||
上六味,以水七升,煮取三升,去滓,乱饴,更上火,令消已,温服一升,日尽之。
|
||||
|
||||
【宁气补肺汤】
|
||||
治肺虚气极,烦热,汗出,口舌渴燥方。
|
||||
麦门冬二升 五味子一(一作“二”)升 白酨浆五升 芥子半升 旋覆花一两 竹叶三把
|
||||
上六味,但以白酨浆共煮,取得三升,分三服,日尽之。
|
||||
|
||||
【固元补肾汤】
|
||||
治肾虚精极,遗精失溺,气乏无力,不可动转,唾血、咯血方。
|
||||
地黄切 王瓜根切,各三两 苦酒一升 甘草炙 薤白四两 干姜二两,切
|
||||
上方六味,以苦酒合井泉水五升煮之,取得三升,每服一升,一日尽之。
|
||||
|
||||
汤液经法===
|
||||
陶云:“《经》-{云}-:毒药攻邪,五菜为充,五果为助,五谷为养,五畜为益,尔乃大汤之设。今所录者,皆小汤耳。若欲作大汤者,补肝汤内加羊肝,补心加鸡心,补脾加牛肉,补肺加犬肉,补肾加猪肾,各一具,即成也。”
|
||||
|
||||
陶隐居-{云}-:“依《神农本经》及《桐君采药录》,上、中、下三品之药,凡三百六十五味,以应周天之度,四时八节之气,商有圣相伊尹,撰《汤液经法》三卷,为方亦三百六十首:上品上药,为服食、补益方者,百二十者;中品中药,为疗疾、祛邪之方,亦百二十首;下品毒药,为杀虫、辟邪、痈疽等方,亦百二十首。凡共三百六十首也,实万代医家之规范,苍生护命之大宝也。今检录常情需用者六十首,备山中预防灾疾之用耳。检用诸药之要者,可默契经方之旨焉。《经》云:“在天成象,在地成形。”天有五气,化生五味,五味之变,不可胜数。今者约列二十五种,以明五行互含之迹,以明五味变化之用,如左:(维基文库注:网页排版因素,实则“如下”:)
|
||||
|
||||
味辛皆属木,桂为之主,椒为火,姜为土,细辛为金,附子(一本此二字不明)为水。
|
||||
味咸皆属火,旋覆(一本有“花”)为之主,大黄为木,泽泻为土,厚朴为金,硝石为水。
|
||||
味甘皆属土,人参为之主,甘草为木,大枣为火,麦冬为金,茯苓为水。
|
||||
味酸皆属金,五味(一本有“子”)为之主,枳实为木,豉为火,芍药为土,薯蓣为水。
|
||||
味苦皆属水,地黄为之主,黄芩为木,黄连为火,白术为土,竹叶为金。
|
||||
此二十五味,为诸药之精,多疗诸五脏六腑内损诸病,学者当深契焉。
|
||||
《经》云:“主于补、泻者为君;数量同于君而非主,故为臣;从于佐监者,为佐、使。”
|
||||
|
||||
陶隐居曰:此图乃《汤液经法》尽要之妙,学者能谙于此,医道毕矣。
|
||||
|
||||
}|float=}}}
|
||||
|
||||
}|text=辛}}
|
||||
}|text=酸}}
|
||||
}|text=用}}
|
||||
}|text=木}}
|
||||
}|text=体}}
|
||||
}|text=化}}
|
||||
}|text=甘}}
|
||||
|
||||
}|text=除}}
|
||||
}|text=痞}}
|
||||
|
||||
}|text=咸}}
|
||||
}|text=苦}}
|
||||
}|text=用}}
|
||||
}|text=火}}
|
||||
}|text=体}}
|
||||
}|text=化}}
|
||||
}|text=酸}}
|
||||
|
||||
}|text=除}}
|
||||
}|text=滞}}
|
||||
|
||||
}|text=辛}}
|
||||
}|text=甘}}
|
||||
}|text=用}}
|
||||
}|text=土}}
|
||||
}|text=体}}
|
||||
}|text=化}}
|
||||
}|text=苦}}
|
||||
|
||||
}|text=除}}
|
||||
}|text=燥}}
|
||||
|
||||
}|text=咸}}
|
||||
}|text=酸}}
|
||||
}|text=用}}
|
||||
}|text=金}}
|
||||
}|text=体}}
|
||||
}|text=化}}
|
||||
}|text=辛}}
|
||||
|
||||
}|text=除}}
|
||||
}|text=囗}}
|
||||
|
||||
}|text=苦}}
|
||||
}|text=甘}}
|
||||
}|text=用}}
|
||||
}|text=水}}
|
||||
}|text=体}}
|
||||
}|text=化}}
|
||||
}|text=咸}}
|
||||
|
||||
}|text=除}}
|
||||
}|text=烦}}
|
||||
|
||||
|
||||
}|text=左}}
|
||||
}|text=阳}}
|
||||
}|text=进}}
|
||||
}|text=为}}
|
||||
}|text=补}}
|
||||
}|text=其}}
|
||||
}|text=数}}
|
||||
}|text=七}}
|
||||
}|text=火}}
|
||||
}|text=数}}
|
||||
}|text=也}}
|
||||
|
||||
}|text=右}}
|
||||
}|text=阴}}
|
||||
}|text=退}}
|
||||
}|text=为}}
|
||||
}|text=泻}}
|
||||
}|text=其}}
|
||||
}|text=数}}
|
||||
}|text=六}}
|
||||
}|text=水}}
|
||||
}|text=数}}
|
||||
}|text=也}}
|
||||
|
||||
|
||||
|
||||
注:囗为缺字,一本补作“痉”,一本作“逆”,一本作“满”。
|
||||
|
||||
二旦六神大小汤 ==
|
||||
弘景曰:外感天行,经方之药,有二旦、六神大小等汤。昔南阳张机依此诸方,撰写为《伤寒论》一部,疗治明悉,后学咸尊奉之。山林僻居,仓卒难防外感之疾,日数传变,生死往往在三、五日间,岂可疏忽?若能深明此数方者,则庶无蹈险之虞也(一本作“岂险之虞也”),今亦录而识之。
|
||||
|
||||
【小阳旦汤】
|
||||
治天行(一本有“病”),发热,自汗出而恶风,鼻鸣,干呕者。
|
||||
桂枝三两 芍药三两 生姜二两,切 甘草炙,二两 大枣十二枚
|
||||
上方,以水七升,煮取三升,温服一升,服已,即啜热稀饭一器,以助药力,稍稍令汗出,不可大汗流漓,(一本有“大汗之”)则病不除也。若不汗出,可随服之,取瘥止。日三服。若加饴一升,为正阳旦汤。
|
||||
|
||||
【小阴旦汤】
|
||||
治天行(一本有“病”),身热汗出,头目痛,腹中痛,干呕,下利者。
|
||||
黄芩三两 芍药三两 生姜二两,切 甘草二两,炙 大枣十二枚
|
||||
上方,以水七升,煮取三升,温服一升,日三服。服汤已,如人行三、四里时,令病人啜白酨浆一器,以助药力,身热去自愈(“自愈”一本作“利自止”)也。
|
||||
|
||||
【大阳旦汤】
|
||||
治凡病汗出不止,气息惙惙,身劳力怯,恶风凉,腹中拘急,不欲饮食,皆宜此方。若脉虚大者,为更切证也。
|
||||
黄耆五两 人参 桂枝 生姜各三两 甘草炙,三两 芍药六两 大枣十二枚 饴一升
|
||||
上七味,以水一斗,煮取四升,去滓,内饴,更上火,令烊已,每服一升,日三、夜一服。
|
||||
|
||||
【大阴旦汤】
|
||||
治凡病头目眩晕,咽中干,每喜干呕,食不下,心中烦满,胸胁支痛,往来寒热方。
|
||||
柴胡八两 人参 黄芩 生姜各三两 甘草炙,二两 芍药四两 大枣十二枚 半夏一升,洗
|
||||
上八味,以水一斗二升,煮取六升,去滓,重上火,缓缓煎之,取得三升,温服一升,日三服。
|
||||
|
||||
【小青龙汤】
|
||||
治天行,发热恶寒,汗不出而喘,身疼痛,脉紧者方。
|
||||
麻黄三两 杏仁半升,熬,打 桂枝三两 甘草炙,一两半
|
||||
上方四味,以水七升,先煮麻黄,减二升,掠去上沫,内诸药,煮取三升,去滓,温服八合,必令汗出彻身,不然恐邪不尽散也。
|
||||
|
||||
【大青龙汤】
|
||||
治天行,表不解,心下有水汽,干呕,发热而喘咳不已者。
|
||||
麻黄去节 细辛 芍药 甘草炙 桂枝各三两 五味子半升 半夏半升 干姜三两
|
||||
上方八味,以水一斗,先煮麻黄,减二升,掠去上沫,内诸药,煮取三升,去滓,温服一升。一方无干姜,作七味,当从。
|
||||
|
||||
【小白虎汤】
|
||||
治天行热病,大汗出不止,口舌干燥,饮水数升不已,脉洪大者方。
|
||||
石膏如鸡子大,绵裹 知母六两 甘草炙,二两 粳米六合
|
||||
上四味,以水一斗,先熬粳米,熟讫去米,内诸药,煮取六升,温服二升,日三服。
|
||||
|
||||
【大白虎汤】
|
||||
治天行热病,心中烦热,时自汗出,舌干,渴欲饮水,时呷嗽不已,久不解者方。
|
||||
石膏如鸡子大一枚,打 麦门冬半升 甘草炙,二两 粳米六合 半夏半升 生姜二两,切 竹叶三大握
|
||||
上方七味,以水一斗二升,先煮粳米,米熟讫,去米,内诸药,煮至六升,去滓,温服二升,日三服。
|
||||
|
||||
【小朱鸟汤】
|
||||
治天行热病,心气不足,内生烦热,坐卧不安,时下利纯血如鸡、鸭肝者方。
|
||||
鸡子黄二枚 阿胶三锭 黄连四两 黄芩 芍药各二两
|
||||
上五味,以水六升,先煮连、芩、芍三物,取三升,去滓,内胶,更上火,令烊尽,取下,待小冷,下鸡子黄,搅令相得,温服七合,日三服。
|
||||
|
||||
【大朱鸟汤】
|
||||
治天行热病,重下恶毒痢,痢下纯血,日数十行,羸瘦如柴,心中不安,腹中绞急,痛如刀刺方。
|
||||
鸡子黄二枚 阿胶三锭 黄连四两 黄芩 芍药各二两 人参二两 干姜二两
|
||||
上药七味,以水一斗,先煮连、芩、姜五物,得四升讫,内醇苦酒二升,再煮至四升讫,去滓,次内胶于内,更上火,令烊,取下,待小冷,内鸡子黄,搅令相得即成,每服一升,日三、夜一服。
|
||||
|
||||
【小玄武汤】
|
||||
治天行病,肾气不足,内生虚寒,小便不利,腹中痛,四肢冷者方。
|
||||
茯苓三两 芍药三两 白术二两 干姜三两 附子一枚,炮去皮
|
||||
上五味,以水八升,煮取三升,去滓,温服七合,日三服。
|
||||
|
||||
【大玄武汤】
|
||||
治肾气虚疲,少腹中冷,腰背沉重,四肢(一本有“冷”)清,小便不利,大便鸭溏,日十余行,气惙力弱者方。
|
||||
茯苓三两 白术二两 附子一枚,炮 芍药二两 干姜二两 人参二两 甘草二两,炙
|
||||
上七味,以水一斗,煮取四升,温服一升,日三、夜一服。
|
||||
|
||||
【小勾陈汤】
|
||||
治天行热病,脾气不足,饮食不化,腰痛,下痢方。
|
||||
甘草三两 干姜 人参各二两 大枣六枚,去核
|
||||
上四味,以水五升,煮取二升,温分再服。
|
||||
|
||||
【大勾陈汤】
|
||||
治天行热病,脾气虚,邪热入里,腹中雷鸣切痛,呕吐下利不止者方。
|
||||
甘草 人参各三两 半夏一升,洗去滑 生姜切,二两 黄芩二两 黄连二两 大枣十二枚,劈去核
|
||||
右七味,以水一斗,煮取六升,温服二升,日三。
|
||||
|
||||
【小腾蛇汤】
|
||||
治天行热病,胃气素实,邪气不除,腹满而喘,汗出不止者方。
|
||||
枳实三两 厚朴二两 甘草二两 芒硝二两
|
||||
上四味,以水六升,煮取上三味至二升许,去滓,内芒硝,待焰已,顿服之。
|
||||
|
||||
【大腾蛇汤】
|
||||
治天行热病,邪热不除,大腑閟结,腹中大满实,汗出而喘,时神昏不识人,宜此方,急下之方。
|
||||
枳实三两 厚朴 甘草 大黄 葶苈熬黑,打如泥 生姜 芒硝后下
|
||||
上七味,以水一斗二升,先煮上六味至四升,去滓,内芒硝,待焰化已,温服二升。生姜一作大枣。
|
||||
|
||||
弘景曰:阳旦者,升阳之方,以黄耆为主;阴旦者,扶阴之方,以柴胡为主;青龙者,宣发之方,以麻黄为主;白虎者,收重之方,以石膏为主;朱鸟者,表滋之方,以鸡子黄为主;玄武者,温渗之方,以附子为主;此六方者,为六合之正精,升降阴阳,交(一作“变”)互金木,即济水火,乃神明之剂也。张机撰《伤寒论》,避道家之称,故其方皆非正名也,但以其药名之,以推主为识耳。
|
||||
|
||||
救五脏中恶卒死方 ==
|
||||
陶经隐居云:中恶卒死者,皆脏气被壅,致令内外隔绝所致也,神仙有开五窍以救卒死中恶之方五者,录如左:(维基文库注:网页排版因素,实则“如下”:)
|
||||
|
||||
【点眼以通肝气】
|
||||
治跌仆,(一本有“既月”)腰,挫闪,气血著滞、作痛一处,不可欠呻、动转方。
|
||||
矾石烧赤,取凉冷
|
||||
研为细粉,每用少许,以酢蘸,点目大眦,痛在左则点右眦,痛在右则点左眦,当大痒,螯泪大出则愈。
|
||||
|
||||
【吹鼻以通肺气】
|
||||
治诸凡卒死,息闭不通者,皆可用此法活之。
|
||||
皂角刮去皮弦,用净肉,火上炙燥,如杏核(一本有“心”)大一块 细辛根等分
|
||||
共为极细末,每用苇管吹鼻中少许,得嚏则活也。
|
||||
|
||||
【著舌而通心气】
|
||||
治中恶,急心痛,手足逆冷者,顷刻可杀人,看其人唇舌青紫者及指甲青冷者是。
|
||||
硝石五钱匕 雄黄一钱匕
|
||||
上二味,共为极细末,启病者舌,著散一匕于舌下,少时即定,若有涎出,令病者随涎咽下必愈。
|
||||
|
||||
【启喉以通脾气】
|
||||
治过食难化之物,或异品有毒,宿积不消,毒势攻注,心腹痛如刀搅。
|
||||
赤小豆 瓜蒂各等分
|
||||
共为散,每用咸豉半升,以水二升,煮豉,取一升,去滓,内散一匕,顿服,少项当大吐则瘥。
|
||||
|
||||
附:【启喉方】救误食诸毒及生冷硬物,宿积不消,心中痛疼方。赤小豆、瓜蒂各等分,为散讫,加盐豉少许,共捣为丸,以竹箸启病者齿,温水送入口中,得大吐即愈。
|
||||
|
||||
【熨耳以通肾气】
|
||||
治梦魇不寐。
|
||||
烧热汤二升,入戎盐七合,令烊化已,切葱白十五茎内汤内,视汤再沸,即将葱取出,捣如泥,以麻布包之,熨病者二耳,令葱气入耳,病者即寐也。
|
||||
|
||||
附:【灌耳方】救饮水过,小便闭塞,涓滴不通方。烧汤一斗,入戎盐一升,葱白十五茎,莫令葱太热,勺汤,指试不太热,即灌耳中,令病者侧卧,下以一盆著汤,承耳下薰之,少时小便通,立愈。
|
||||
|
||||
上五方,乃神仙救急之道;若畜病者,可倍用之。
|
||||
|
||||
注释 ==
|
||||
|
||||
|
||||
|
||||
Category:中医
|
||||
Category:陶弘景
|
||||
分类:敦煌药方
|
||||
@@ -0,0 +1,322 @@
|
||||
<!DOCTYPE html>
|
||||
<html lang="zh-Hant">
|
||||
<head>
|
||||
<meta charset="UTF-8">
|
||||
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
|
||||
<title>輔行訣臟腑用藥法要</title>
|
||||
<!-- favicons generated by https://realfavicongenerator.net/ -->
|
||||
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
|
||||
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
|
||||
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
|
||||
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
|
||||
<link rel="mask-icon" href="/safari-pinned-tab.svg" color="#5bbad5">
|
||||
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
|
||||
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
|
||||
<!-- /favicons -->
|
||||
<link rel="stylesheet" href="../../_common/common.css">
|
||||
<link rel="stylesheet" href="../../_common/jicheng.css">
|
||||
<link rel="stylesheet" href="../book.css">
|
||||
<script>
|
||||
var jchanzi = { conf: { autoProcess: false } };
|
||||
</script>
|
||||
<script src="https://jicheng.tw/hanzi/common/jchanzi.js"></script>
|
||||
<script src="../../_common/common.js"></script>
|
||||
<script src="../../_common/lib/mark.es6.js"></script>
|
||||
<script src="../../_common/jicheng.js"></script>
|
||||
<script src="../book.js"></script>
|
||||
<script>
|
||||
Object.assign(utils.PAGE_INFO, {
|
||||
data_type: "book",
|
||||
hanzi_fonts: {"supplement": {"label": "補缺", "desc": "使用瀏覽器預設字體,缺字下載大字集字體補充。", "family": "sans-serif, \"全宋體(調和)\", \"全宋體-1\", \"全宋體-2\", \"全宋體-3\"", "css": "@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/FSung-p/FSung-p.css\";\n@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/FSung-1/FSung-1.css\";\n@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/FSung-2/FSung-2.css\";\n@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/FSung-3/FSung-3.css\";"}, "fsung": {"label": "全宋體", "desc": "台灣字體,支援 Unicode Ext A–H 字元。(28.9MB)", "type": "s", "family": "\"全宋體(調和)\", \"全宋體-1\", \"全宋體-2\", \"全宋體-3\", serif", "css": "@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/FSung-p/FSung-p.css\";\n@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/FSung-1/FSung-1.css\";\n@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/FSung-2/FSung-2.css\";\n@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/FSung-3/FSung-3.css\";"}, "twsung": {"label": "全字庫正宋體", "desc": "台灣字體,支援大部分 Unicode Ext A–F 字元。(37.7MB)", "type": "s", "family": "TW-Sung, TW-Sung-Ext-B, serif", "css": "@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/TW-Sung-98_1/TW-Sung-98_1.css\";\n@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/TW-Sung-Ext-B-98_1/TW-Sung-Ext-B-98_1.css\";"}, "twkai": {"label": "全字庫正楷體", "desc": "台灣字體,支援大部分 Unicode Ext A–F 字元。(34.8MB)", "type": "k", "family": "TW-Kai, TW-Kai-Ext-B, sans-serif", "css": "@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/TW-Kai-98_1/TW-Kai-98_1.css\";\n@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/TW-Kai-Ext-B-98_1/TW-Kai-Ext-B-98_1.css\";"}, "tshyn": {"label": "天珩全字庫", "desc": "中國字體,支援 Unicode Ext A–H 字元。(21.6MB)", "type": "s", "family": "TH-Tshyn-P0, TH-Tshyn-P1, TH-Tshyn-P2, serif", "css": "@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/TH-Tshyn-P0/TH-Tshyn-P0.css\";\n@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/TH-Tshyn-P1/TH-Tshyn-P1.css\";\n@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/TH-Tshyn-P2/TH-Tshyn-P2.css\";"}, "hanamin": {"label": "花園明朝體", "desc": "日本字體,支援 Unicode Ext A–F 字元。(22.7MB)", "type": "m", "family": "\"花園明朝A\", \"花園明朝B\", serif", "css": "@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/HanaMinA/HanaMinA.css\";\n@import \"https://jicheng.tw/hanzi/common/webfont/HanaMinB/HanaMinB.css\";"}},
|
||||
google_cse_script_url: "https://cse.google.com/cse.js?cx=008948661690752370915:cps7kop8o_o",
|
||||
google_site_search_root: "jicheng.tw/tcm/",
|
||||
bing_site_search_root: "jicheng.tw/tcm/",
|
||||
});
|
||||
</script>
|
||||
<!-- Global site tag (gtag.js) - Google Analytics -->
|
||||
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-18028643-1"></script>
|
||||
<script>
|
||||
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
|
||||
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
|
||||
gtag('js', new Date());
|
||||
|
||||
gtag('config', 'UA-18028643-1');
|
||||
</script>
|
||||
<!-- /Google Analytics -->
|
||||
</head>
|
||||
<body>
|
||||
<header id="page-header">
|
||||
<div id="page-panel-open-wrapper" hidden>
|
||||
<a id="page-panel-open" role="button" aria-label="工具欄"></a>
|
||||
</div>
|
||||
<h1><a href="../../index.html">中醫笈成</a> » <a href="../index.html">典籍</a> » <a href="index.html">輔行訣臟腑用藥法要</a></h1>
|
||||
</header>
|
||||
<main role="main" class="main" data-render="book">
|
||||
<header data-type="book">
|
||||
<h1>輔行訣臟腑用藥法要</h1>
|
||||
<dl class="元資料">
|
||||
<div><dt>作者</dt><dd>陶弘景</dd></div>
|
||||
<div><dt>朝代</dt><dd>南朝·梁</dd></div>
|
||||
<div><dt>地域</dt><dd>華陽</dd></div>
|
||||
</dl>
|
||||
</header>
|
||||
<h2 data-sec="h2">輔行訣臟腑用藥法要(上)</h2>
|
||||
<div data-sec="p">梁<span data-rev="今版">‧</span>華陽隱居 陶弘景撰</div>
|
||||
<div data-sec="p">隱居曰<span data-rev="今版">:</span>凡學道輩<span data-rev="今版">,</span>欲求永年<span data-rev="今版">,</span>先須祛疾<span data-rev="今版">。</span>或有夙痼<span data-rev="今版">,</span>或患時恙<span data-rev="今版">,</span>一依五臟補瀉法例<span data-rev="今版">,</span>服藥數劑<span data-rev="今版">,</span>必使臟氣平和<span data-rev="今版">,</span>乃可進修內視之道<span data-rev="今版">。</span>不爾<span data-rev="今版">,</span>五精不續<span data-rev="今版">,</span>真一難守<span data-rev="今版">,</span>不入真景也<span data-rev="今版">。</span>服藥祛疾<span data-rev="今版">,</span>雖系微事<span data-rev="今版">,</span>亦初學之要領也<span data-rev="今版">。</span>諸凡雜病<span data-rev="今版">,</span>服藥汗吐後<span data-rev="今版">,</span>邪氣雖<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>難<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span>平<span data-rev="今版">,</span>精氣被奪<span data-rev="今版">,</span>致令五臟虛疲<span data-rev="今版">,</span>當即據證服補湯數劑以補之<span data-rev="今版">。</span>不然<span data-rev="今版">,</span>時日久曠<span data-rev="今版">,</span>或變為損證<span data-rev="今版">,</span>則生死轉側耳<span data-rev="今版">。</span>謹鈄五臟虛實證候悉列於左<span data-rev="今版">,</span>庶幾識別無誤焉<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<h3 data-sec="h3">辨肝臟病證文並方</h3>
|
||||
<div data-sec="p">肝虛則恐<span data-rev="今版">,</span>實則怒<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
肝病者<span data-rev="今版">,</span>必兩脅下痛<span data-rev="今版">,</span>痛引少腹<span data-rev="今版">。</span>虛則目無所見<span data-rev="今版">,</span>耳有所聞<span data-rev="今版">,</span>心澹澹如人將捕之<span data-rev="今版">。</span>氣逆則耳聾<span data-rev="今版">,</span>頰腫<span data-rev="今版">,</span>治之取厥陰<span data-rev="今版">、</span>少陽血者<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
邪在肝<span data-rev="今版">,</span>則兩脅中痛<span data-rev="今版">。</span>中寒惡血在內<span data-rev="今版">,</span>則善瘛<span data-rev="今版">,</span>節時腫<span data-rev="今版">。</span>取之行間以引脅下<span data-rev="今版">,</span>補三裏以溫<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>胃<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span>中<span data-rev="今版">,</span>取耳間青脈<span data-rev="今版">,</span>以去其瘛<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
陶云<span data-rev="今版">:</span>肝德在散<span data-rev="今版">。</span>故經云<span data-rev="今版">:</span>以辛補之<span data-rev="今版">,</span>以酸瀉之<span data-rev="今版">。</span>肝苦急<span data-rev="今版">,</span>急食甘以緩之<span data-rev="今版">,</span>適其性而衰也<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小瀉肝湯</u>
|
||||
治肝實兩脅下痛<span data-rev="今版">,</span>痛引少腹迫急<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>當有乾嘔<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span>者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
枳實(熬) 芍藥 生薑各三兩
|
||||
上三味以清漿三升<span data-rev="今版">,</span>煮<span data-rev="今版">,</span>取一升<span data-rev="今版">,</span>頓服之<span data-rev="今版">。</span>不瘥<span data-rev="今版">,</span>即重作服之<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大瀉肝湯</u>
|
||||
治頭痛目赤<span data-rev="今版">,</span>多恚怒<span data-rev="今版">,</span>脅下支滿而痛<span data-rev="今版">,</span>痛連少腹迫急無奈方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
枳實(熬) 芍藥 甘草(炙) 黃芩 大黃 生薑(切)各一兩
|
||||
上六味<span data-rev="今版">,</span>以水五升<span data-rev="今版">,</span>煮取二升<span data-rev="今版">,</span>溫分再服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小補肝湯</u>
|
||||
治<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>心中<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span>恐疑<span data-rev="今版">,</span>時多惡夢<span data-rev="今版">,</span>氣上沖心<span data-rev="今版">,</span>越汗出<span data-rev="今版">,</span>頭目眩運者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
桂枝 乾薑 五味子(各三兩) 棗(十二枚<span data-rev="今版">,</span>去核<span data-rev="今版">,</span>一方作薯蕷<span data-rev="今版">,</span>當從)</div>
|
||||
<div data-sec="p">上四味<span data-rev="今版">,</span>以水八升<span data-rev="今版">,</span>煮取三升<span data-rev="今版">,</span>溫服一升<span data-rev="今版">,</span>日三服<span data-rev="今版">。</span>心中悸者<span data-rev="今版">,</span><span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>加<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span>桂枝一兩半<span data-rev="今版">;</span>中滿者<span data-rev="今版">,</span>去棗<span data-rev="今版">;</span>心中如饑者<span data-rev="今版">,</span>還用棗<span data-rev="今版">;</span>咳逆頭苦痛者<span data-rev="今版">,</span>加細辛一兩半<span data-rev="今版">;</span>四肢冷<span data-rev="今版">,</span>小便難者<span data-rev="今版">,</span>加附子一枚<span data-rev="今版">,</span>炮<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大補肝湯</u>
|
||||
治肝氣虛<span data-rev="今版">,</span>其人恐懼不安<span data-rev="今版">,</span>氣自少腹上沖咽<span data-rev="今版">,</span>呃聲不止<span data-rev="今版">,</span>頭目苦眩<span data-rev="今版">,</span>不能坐起<span data-rev="今版">,</span>汗出<span data-rev="今版">,</span>心悸<span data-rev="今版">,</span>乾嘔不能食<span data-rev="今版">,</span>脈弱而結者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
桂枝 乾薑 五味子(各三兩) 旋覆花 代赭石(燒<span data-rev="今版">,</span>一方作牡丹皮<span data-rev="今版">,</span>當從) 竹葉(各一兩) 大棗(十二個<span data-rev="今版">,</span>去核<span data-rev="今版">,</span>一方作薯蕷<span data-rev="今版">,;</span>當從)
|
||||
上七味<span data-rev="今版">,</span>以水一斗<span data-rev="今版">,</span>溫服一升<span data-rev="今版">,</span>日三夜一服<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>升<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span></div>
|
||||
<h3 data-sec="h3">辨心臟病證文並方</h3>
|
||||
<div data-sec="p">心虛則悲不已<span data-rev="今版">,</span>心實則笑不休<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
心病者<span data-rev="今版">,</span>心胸內痛<span data-rev="今版">,</span>脅下支滿<span data-rev="今版">,</span>膺背肩胛間痛<span data-rev="今版">,</span>兩臂內痛<span data-rev="今版">。</span>虛則胸腹脅下與腰相引而痛<span data-rev="今版">。</span>取其經手少陰<span data-rev="今版">、</span>太陽<span data-rev="今版">,</span>及舌下血者<span data-rev="今版">。</span>其變<span data-rev="今版">,</span>刺郤中血者<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
邪在心<span data-rev="今版">,</span>則病心中前<span data-rev="今版">,</span>善悲<span data-rev="今版">,</span>是眩仆<span data-rev="今版">,</span>視有餘不足崦調之<span data-rev="今版">。</span>經云<span data-rev="今版">:「</span>諸邪在心者<span data-rev="今版">,</span>皆心胞代受<span data-rev="今版">,</span>故證如是<span data-rev="今版">。」</span>
|
||||
陶云<span data-rev="今版">:</span>心德在耎<span data-rev="今版">。</span>故經云<span data-rev="今版">:「</span>以鹹補之<span data-rev="今版">,</span>苦瀉之<span data-rev="今版">。</span>心苦緩<span data-rev="今版">,</span>急食酸以收之<span data-rev="今版">。」</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小瀉心湯</u>
|
||||
治心中卒急痛<span data-rev="今版">,</span>脅下支滿<span data-rev="今版">,</span>氣逆攻膺背肩胛間<span data-rev="今版">,</span>不可飲食食之反篤者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
龍膽草 梔子(打<span data-rev="今版">,</span>各三兩) 戎鹽(如杏子大三枚<span data-rev="今版">,</span>燒赤)
|
||||
上三味<span data-rev="今版">,</span>以酢三升<span data-rev="今版">,</span>煮取一升<span data-rev="今版">,</span>頓服<span data-rev="今版">。</span>少頃<span data-rev="今版">,</span>得吐瘥<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大瀉心湯</u>
|
||||
治暴得心腹痛<span data-rev="今版">,</span>痛如刀刺<span data-rev="今版">,</span>欲吐不吐<span data-rev="今版">,</span>欲下不下<span data-rev="今版">,</span>心中懊憹<span data-rev="今版">,</span>脅背胸支滿迫急<span data-rev="今版">,</span>無可奈者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
龍膽草 梔子(搗<span data-rev="今版">,</span>各三兩) 苦參 升麻(各二兩) 豉(半升) 戎鹽(如杏子大三枚)
|
||||
上六味<span data-rev="今版">,</span>服一升<span data-rev="今版">,</span>當大吐<span data-rev="今版">,</span>吐已必自瀉下<span data-rev="今版">,</span>即瘥(一方無苦參<span data-rev="今版">,</span>有通草二兩<span data-rev="今版">,</span>當從)</div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小補心湯</u>
|
||||
治胸痹<span data-rev="今版">,</span>心中痞滿<span data-rev="今版">,</span>氣結在胸<span data-rev="今版">,</span>時從脅下逆搶心<span data-rev="今版">,</span>心痛無奈方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
栝蔞(一枚<span data-rev="今版">,</span>搗) 薤白(八兩) 半夏(半升<span data-rev="今版">,</span>洗去滑) 厚朴(炙<span data-rev="今版">,</span>二兩) 桂枝(一兩)
|
||||
上六味<span data-rev="今版">,</span>以白漿一斗煮取四或<span data-rev="今版">,</span>每服二或<span data-rev="今版">,</span>日再<span data-rev="今版">。</span>(一方有杏仁半升<span data-rev="今版">,</span>無半夏<span data-rev="今版">,</span>當從)</div>
|
||||
<div data-sec="p">心胞氣實者<span data-rev="今版">,</span>受外邪之動也<span data-rev="今版">,</span>則胸脅支滿<span data-rev="今版">,</span>眩中澹澹大動<span data-rev="今版">,</span>面赤<span data-rev="今版">,</span>目黃<span data-rev="今版">,</span>善笑不休<span data-rev="今版">;</span>虛則血氣少<span data-rev="今版">,</span>善悲<span data-rev="今版">,</span>久不已<span data-rev="今版">,</span>發癲仆<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小瀉心湯</u>
|
||||
治胸腹支滿<span data-rev="今版">,</span>心中跳動不安者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
黃連 黃芩 大黃(各三兩)
|
||||
上三味<span data-rev="今版">,</span>以麻沸湯三升<span data-rev="今版">,</span>漬一食頃<span data-rev="今版">,</span>絞去滓<span data-rev="今版">,</span>頓<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大瀉心湯</u>
|
||||
治心中怔忡不安<span data-rev="今版">,</span>胸膺痞懣<span data-rev="今版">,</span>口中苦<span data-rev="今版">,</span>舌上生瘡<span data-rev="今版">,</span>面赤如新妝<span data-rev="今版">,</span>或吐血<span data-rev="今版">,</span>衄血<span data-rev="今版">,</span>下血者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
黃連 黃芩 芍藥(各三兩) 乾薑(炮) 甘草(炙) 大黃(各一兩)
|
||||
上六味<span data-rev="今版">,</span>以水五升<span data-rev="今版">,</span>煮取二升<span data-rev="今版">,</span>溫分再服<span data-rev="今版">,</span>日二<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小補心湯</u>
|
||||
治血氣虛少<span data-rev="今版">,</span>心中動悸<span data-rev="今版">,</span>時悲泣<span data-rev="今版">,</span>煩中<span data-rev="今版">,</span>汗出<span data-rev="今版">,</span>氣噫<span data-rev="今版">,</span>脈結者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
代赭石(燒赤<span data-rev="今版">,</span>入酢漿中淬三次<span data-rev="今版">,</span>打<span data-rev="今版">。</span>一方作牡丹皮<span data-rev="今版">,</span>當從) 旋覆花 竹葉(各二兩) 豉(一兩<span data-rev="今版">,</span>一方作山萸肉<span data-rev="今版">,</span>當從)
|
||||
上方四味<span data-rev="今版">,</span>以不八升<span data-rev="今版">,</span>煮取三升<span data-rev="今版">,</span>溫服一升<span data-rev="今版">,</span>日三服<span data-rev="今版">,</span>怔驚不發者<span data-rev="今版">,</span>加代赭石<span data-rev="今版">,</span>為四兩半<span data-rev="今版">;</span>煩熱汗出者<span data-rev="今版">,</span>去豉<span data-rev="今版">,</span>加竹葉至四兩半<span data-rev="今版">,</span>身熱還用豉<span data-rev="今版">;</span>心中窒痛<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>心下痞滿<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span>者<span data-rev="今版">,</span>加豉至四兩半<span data-rev="今版">;</span>氣苦少者<span data-rev="今版">,</span>加甘草三兩<span data-rev="今版">;</span>心下痞滿者<span data-rev="今版">,</span>去豉<span data-rev="今版">,</span>加人參一兩半<span data-rev="今版">;</span>胸中冷而多唾者<span data-rev="今版">,</span>加乾薑一兩半<span data-rev="今版">;</span>咽仲介介塞者<span data-rev="今版">,</span>加旋覆花至四兩半<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大補心湯</u>
|
||||
治心中虛煩<span data-rev="今版">,</span>懊憹不發<span data-rev="今版">,</span>怔忡如車馬驚<span data-rev="今版">,</span>飲食無味<span data-rev="今版">,</span>乾嘔<span data-rev="今版">,</span>氣噫<span data-rev="今版">,</span>時或多唾<span data-rev="今版">,</span>其人脈結而微者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
代赭石(燒赤<span data-rev="今版">,</span>入酢頭中淬三次<span data-rev="今版">,</span>打<span data-rev="今版">。</span>一方作牡丹皮<span data-rev="今版">,</span>當從) 旋覆花 竹葉(各三兩) 豉(一方作山萸肉<span data-rev="今版">,</span>當從) 人參 甘草(炙) 乾薑(各一兩)
|
||||
上方七味<span data-rev="今版">,</span>以水一斗<span data-rev="今版">,</span>煮取四升<span data-rev="今版">,</span>溫服一升<span data-rev="今版">,</span>日三夜一服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<h3 data-sec="h3">辨脾臟病證文並方</h3>
|
||||
<div data-sec="p">脾實則腹滿<span data-rev="今版">,</span>殮泄<span data-rev="今版">;</span>虛則四肢不用<span data-rev="今版">,</span>五臟不安<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
脾病者<span data-rev="今版">,</span>必腹滿腸鳴<span data-rev="今版">,</span>溏瀉<span data-rev="今版">,</span>食不化<span data-rev="今版">;</span>虛則身重<span data-rev="今版">,</span>若饑<span data-rev="今版">,</span>肉痛<span data-rev="今版">,</span>足痿不收<span data-rev="今版">,</span>行善瘛<span data-rev="今版">,</span>腳下痛<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
邪在脾<span data-rev="今版">,</span>則肌肉痛<span data-rev="今版">,</span>陽氣不足<span data-rev="今版">,</span>則寒中<span data-rev="今版">,</span>腸鳴<span data-rev="今版">,</span>腹痛<span data-rev="今版">;</span>陰氣不足<span data-rev="今版">,</span>則善饑<span data-rev="今版">,</span>綿調其三裏<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
陶云<span data-rev="今版">:</span>脾德在緩<span data-rev="今版">。</span>故經云<span data-rev="今版">:</span>以甘補之<span data-rev="今版">,</span>辛瀉之<span data-rev="今版">;</span>脾苦濕<span data-rev="今版">,</span>急食苦以燥之<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小瀉脾湯</u>
|
||||
治脾氣實<span data-rev="今版">,</span>下利清穀<span data-rev="今版">,</span>裏寒外熱<span data-rev="今版">,</span>腹冷<span data-rev="今版">,</span>脈微者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
附子(<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>一<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span>枚<span data-rev="今版">,</span>炮) 乾薑 甘草(炙<span data-rev="今版">,</span>各三兩)
|
||||
上三味<span data-rev="今版">,</span>以水三升<span data-rev="今版">,</span>煮取一升<span data-rev="今版">,</span>頓服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大瀉脾湯</u>
|
||||
治腹中脹滿<span data-rev="今版">,</span>乾嘔不能食<span data-rev="今版">,</span>欲利不理<span data-rev="今版">,</span>或下利不止者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
附子(一枚<span data-rev="今版">,</span>炮) 乾薑(三兩) 黃芩 大黃 芍藥 <span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>枳實 <jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span>甘草(炙<span data-rev="今版">,</span>各一兩)
|
||||
上方六味<span data-rev="今版">,</span>以水五升<span data-rev="今版">,</span>煮取二勤務員<span data-rev="今版">,</span>溫升再服<span data-rev="今版">,</span>日二<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小補脾湯</u>
|
||||
治飲食不化<span data-rev="今版">,</span>時自吐利<span data-rev="今版">,</span>吐利已<span data-rev="今版">,</span>心中苦饑<span data-rev="今版">;</span>或心下痞滿<span data-rev="今版">,</span>脈微<span data-rev="今版">,</span>無力<span data-rev="今版">,</span>身重<span data-rev="今版">,</span>足痿<span data-rev="今版">,</span>善轉筋者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
人參 甘草(炙) 乾薑(各三兩) 白朮(一兩)
|
||||
上四味<span data-rev="今版">,</span>以水八升<span data-rev="今版">,</span>煮取三升<span data-rev="今版">,</span>分三服<span data-rev="今版">,</span>日三<span data-rev="今版">。</span>苦臍上築動者<span data-rev="今版">,</span>去朮<span data-rev="今版">,</span>加桂四兩<span data-rev="今版">;</span>吐多者<span data-rev="今版">,</span>去朮<span data-rev="今版">,</span>加生薑三兩<span data-rev="今版">;</span>下多者<span data-rev="今版">,</span>仍用朮<span data-rev="今版">;</span>心中悸者加茯苓一分<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>兩<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span><span data-rev="今版">;</span>渴欲飲者<span data-rev="今版">,</span>加朮至四兩半<span data-rev="今版">;</span>腹中滿者<span data-rev="今版">,</span>去朮<span data-rev="今版">,</span>加附子<span data-rev="今版">,</span>一枚<span data-rev="今版">,</span>炮<span data-rev="今版">;</span>腹中痛者<span data-rev="今版">,</span>加人參一分<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>兩<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span><span data-rev="今版">;</span>寒者<span data-rev="今版">,</span>加乾薑一分<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>兩<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span><span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大補脾湯</u>
|
||||
治脾氣大疲<span data-rev="今版">,</span>飲食不化<span data-rev="今版">,</span>嘔吐下利<span data-rev="今版">,</span>其人枯瘦如柴<span data-rev="今版">,</span>立不可動轉<span data-rev="今版">,</span>口中苦乾渴<span data-rev="今版">,</span>汗出<span data-rev="今版">,</span>氣急<span data-rev="今版">,</span>脈微而時微者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
人參 甘草(炙<span data-rev="今版">,</span>各三兩) 乾薑(三兩) 朮 麥門冬 五味子 旋覆花(一方作牡丹皮<span data-rev="今版">,</span>當從<span data-rev="今版">,</span>各一兩)
|
||||
上七味<span data-rev="今版">,</span>以水一斗煮取四升<span data-rev="今版">,</span>溫分四服<span data-rev="今版">,</span>日三夜一服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<h3 data-sec="h3">辨肺臟病證候文並方</h3>
|
||||
<div data-sec="p">肺虛則鼻息不利<span data-rev="今版">;</span>實則喘咳<span data-rev="今版">,</span>憑胸仰息<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
肺病者<span data-rev="今版">,</span>必咳喘逆氣<span data-rev="今版">,</span>肩息<span data-rev="今版">,</span>背痛<span data-rev="今版">,</span>汗出憎風<span data-rev="今版">;</span>虛則胸中痛<span data-rev="今版">,</span>少氣<span data-rev="今版">,</span>不能報息<span data-rev="今版">,</span>耳聾<span data-rev="今版">,</span>咽乾<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
邪在肺<span data-rev="今版">,</span>則皮膚痛<span data-rev="今版">,</span>發寒熱<span data-rev="今版">,</span>上氣喘<span data-rev="今版">,</span>汗出<span data-rev="今版">,</span>咳動肩背<span data-rev="今版">,</span>取之膺中外腧<span data-rev="今版">,</span>背第三椎旁<span data-rev="今版">,</span>以手按之快然<span data-rev="今版">,</span>乃刺之<span data-rev="今版">,</span>取缺盆以越之<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
陶云<span data-rev="今版">:</span>肺德在收<span data-rev="今版">。</span>故經云<span data-rev="今版">:「</span>以酸補之<span data-rev="今版">,</span>鹹瀉之<span data-rev="今版">;</span>肺苦氣上逆<span data-rev="今版">,</span>食辛以散之<span data-rev="今版">,</span>開腠理以通氣也<span data-rev="今版">。」</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小瀉肺湯</u>
|
||||
治咳喘上氣<span data-rev="今版">,</span>胸中迫滿<span data-rev="今版">,</span>不可臥者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
葶藶子(熬黑<span data-rev="今版">,</span>搗如泥) 大黃 芍藥(各三兩)
|
||||
上三味<span data-rev="今版">,</span>以水三升<span data-rev="今版">,</span>煮取二升<span data-rev="今版">,</span>溫分再服<span data-rev="今版">,</span>喘定止後服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大瀉肺湯</u>
|
||||
治胸中有痰<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>疾<span data-rev="今版">?</span><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span>涎<span data-rev="今版">,</span>喘不得臥<span data-rev="今版">,</span>大小便悶<span data-rev="今版">,</span>身面腫迫潢<span data-rev="今版">,</span>欲得氣利者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
葶藶子(熬) 大黃 芍藥(各二兩) 甘草(炙) 黃芩 乾薑(各一兩)
|
||||
上六味<span data-rev="今版">,</span>以水五升<span data-rev="今版">,</span>煮取二升<span data-rev="今版">,</span>溫分再服<span data-rev="今版">,</span>日二服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小補肺湯</u>
|
||||
治汗出口渴<span data-rev="今版">,</span>少氣不足息<span data-rev="今版">,</span>胸中痛<span data-rev="今版">,</span>脈虛者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
麥門冬 五味子 旋覆花(各三兩<span data-rev="今版">,</span>一方作牡丹皮<span data-rev="今版">,</span>可從) 細辛(一兩)
|
||||
上四味<span data-rev="今版">,</span>以水八升<span data-rev="今版">,</span>煮取三升<span data-rev="今版">,</span>每服一升<span data-rev="今版">,</span>日三服<span data-rev="今版">。</span>若胸中煩熱者<span data-rev="今版">,</span>去細辛<span data-rev="今版">,</span>加海蛤一分<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>兩<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span><span data-rev="今版">;</span>若悶痛者<span data-rev="今版">,</span>加細辛一分<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>兩<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span><span data-rev="今版">;</span>咳疾不出<span data-rev="今版">,</span>脈結者<span data-rev="今版">,</span>倍旋覆花為二<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>六<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span>兩<span data-rev="今版">;</span>若眩冒者<span data-rev="今版">,</span>去細辛<span data-rev="今版">,</span>加澤瀉一分<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>兩<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span><span data-rev="今版">;</span>咳而吐血者<span data-rev="今版">,</span>倍麥門冬二<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>六<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span>兩<span data-rev="今版">;</span>若煩渴者<span data-rev="今版">,</span>去細辛<span data-rev="今版">,</span>加粳米半升<span data-rev="今版">;</span>涎多者<span data-rev="今版">,</span>仍用細辛<span data-rev="今版">,</span>加半夏半升<span data-rev="今版">,</span>洗<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大補肺湯</u>
|
||||
治煩熱汗郵<span data-rev="今版">,</span>少氣不足息<span data-rev="今版">,</span>口乾<span data-rev="今版">,</span>耳聾<span data-rev="今版">,</span>脈虛而快者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
麥門冬 五味子 旋覆花(各三兩<span data-rev="今版">,</span>一方作牡丹皮<span data-rev="今版">,</span>當從) 細辛(一兩) 地黃 竹葉 甘草(各一兩)
|
||||
上七味<span data-rev="今版">,</span>以水一斗<span data-rev="今版">,</span>煮取四升<span data-rev="今版">,</span>溫分四服<span data-rev="今版">,</span>日三夜一服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<h3 data-sec="h3">辨腎臟病證文並方</h3>
|
||||
<div data-sec="p">腎氣虛則厥逆<span data-rev="今版">,</span>實則腹滿<span data-rev="今版">,</span>面色正黑<span data-rev="今版">,</span>涇溲不利<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
腎病者<span data-rev="今版">,</span>必腹大脛腫<span data-rev="今版">,</span>身重<span data-rev="今版">,</span>嗜寢<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>寐<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span><span data-rev="今版">;</span>虛則腰中痛<span data-rev="今版">,</span>大腹小腹痛<span data-rev="今版">,</span>尻陰股<span data-rev="今版">、</span>膝攣<span data-rev="今版">,</span>足皆痛<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
邪在腎<span data-rev="今版">,</span>是骨痛<span data-rev="今版">,</span>陰痹<span data-rev="今版">,</span>陰痹者<span data-rev="今版">,</span>按之不得<span data-rev="今版">,</span>腹脹<span data-rev="今版">,</span>腰痛<span data-rev="今版">,</span>大便難<span data-rev="今版">,</span>肩背項強痛<span data-rev="今版">,</span>時眩仆<span data-rev="今版">,</span>取之勇泉<span data-rev="今版">,</span>昆侖<span data-rev="今版">,</span>視有餘者盡取之<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
陶云<span data-rev="今版">:</span>腎德在堅<span data-rev="今版">。</span>故經云<span data-rev="今版">:「</span>以苦補之<span data-rev="今版">,</span>甘瀉之<span data-rev="今版">;</span>腎甘燥<span data-rev="今版">,</span>急食鹹以潤之<span data-rev="今版">,</span>至津液生也<span data-rev="今版">。」</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小瀉腎湯</u>
|
||||
治小便赤少<span data-rev="今版">,</span>少腹滿<span data-rev="今版">,</span><span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>時足脛有者方<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span><span data-rev="今版">:</span>
|
||||
茯苓 甘草 黃芩(各三兩)
|
||||
上三味<span data-rev="今版">,</span>以水三升<span data-rev="今版">,</span>煮取一升<span data-rev="今版">,</span>頓服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大瀉腎湯</u>
|
||||
治小便赤少<span data-rev="今版">,</span>是溺血<span data-rev="今版">,</span>少腹迫滿而痛<span data-rev="今版">,</span>腰如折<span data-rev="今版">,</span>耳鳴者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
茯苓 甘草 大黃 黃芩(各三兩) 芍藥 乾薑(各一兩)
|
||||
上方六味<span data-rev="今版">,</span>以水五升<span data-rev="今版">,</span>煮取二升<span data-rev="今版">,</span>日二溫服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小補腎湯</u>
|
||||
治虛勞失精<span data-rev="今版">,</span>腰痛<span data-rev="今版">,</span>骨蒸羸瘦<span data-rev="今版">,</span>脈快者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
地黃 竹葉 甘草(各三兩) 澤瀉(一兩)
|
||||
上四味<span data-rev="今版">,</span>以水八升<span data-rev="今版">,</span>煮取三升<span data-rev="今版">,</span>日三服<span data-rev="今版">。</span>若小便血者<span data-rev="今版">,</span>去澤瀉<span data-rev="今版">,</span>加地榆一兩<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>分<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span><span data-rev="今版">;</span>若大便見血者<span data-rev="今版">,</span>去澤瀉<span data-rev="今版">,</span>加伏龍肝如雞子在<span data-rev="今版">;</span>若苦遺精者<span data-rev="今版">,</span>易生地黃為熟地黃<span data-rev="今版">;</span>若小便冷<span data-rev="今版">,</span>莖中痛<span data-rev="今版">,</span>倍澤瀉為二兩<span data-rev="今版">;</span>少腹苦迫急者<span data-rev="今版">,</span>去澤瀉<span data-rev="今版">,</span>加牡丹皮一兩<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>分<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span><span data-rev="今版">;</span>小便不利者<span data-rev="今版">,</span>仍用澤瀉<span data-rev="今版">;</span>心煩者<span data-rev="今版">,</span>加竹葉<span data-rev="今版">;</span>腹中熱者<span data-rev="今版">,</span>加梔子十四枚<span data-rev="今版">,</span>打<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大補腎湯</u>
|
||||
治精氣虛少<span data-rev="今版">,</span>腰痛<span data-rev="今版">,</span>腎痿<span data-rev="今版">,</span>不可行走<span data-rev="今版">,</span>虛熱沖逆<span data-rev="今版">,</span>頭目眩<span data-rev="今版">,</span>小便不利<span data-rev="今版">,</span>脈軟而快者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
地黃 竹葉 甘草(各三兩) 澤瀉 桂枝 乾薑 五味子(各一兩)
|
||||
上七味<span data-rev="今版">,</span>以長流水一斗<span data-rev="今版">,</span>煮取四升<span data-rev="今版">,</span>漸分四服<span data-rev="今版">,</span>日三服夜一服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p">陶曰<span data-rev="今版">:</span>又有瀉方五首<span data-rev="今版">,</span>以救諸病誤治<span data-rev="今版">,</span>致生變亂者也</div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>瀉肝湯</u>
|
||||
救誤用吐法<span data-rev="今版">,</span>其人神氣素虛<span data-rev="今版">,</span>有疾<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>痰<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span>澼發動嘔吐不止<span data-rev="今版">,</span>驚煩不甯方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
枳實(熬) 芍藥 代赭石(一方作牡丹皮<span data-rev="今版">,</span>當從) 旋覆花 竹葉(各三兩<span data-rev="今版">,</span>一方有生薑<span data-rev="今版">,</span>當從)
|
||||
上方五味<span data-rev="今版">,</span>以水七升<span data-rev="今版">,</span>煮取三升<span data-rev="今版">,</span>溫分再服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>瀉心湯</u>
|
||||
救誤用清下<span data-rev="今版">,</span>其人陽氣素實<span data-rev="今版">,</span>外邪乘虛陷入<span data-rev="今版">,</span>致心下痞滿<span data-rev="今版">,</span>食不下<span data-rev="今版">,</span>利反不止<span data-rev="今版">,</span>雷鳴腹痛方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
黃連 黃芩 人參 甘草(炙) 乾薑(各三兩<span data-rev="今版">,</span>一方有大棗)
|
||||
上方五味<span data-rev="今版">,</span>以水七升<span data-rev="今版">,</span>煮取三升<span data-rev="今版">,</span>溫分再服</div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>瀉脾湯</u>
|
||||
救誤用冷寒<span data-rev="今版">,</span>其人陰氣素實<span data-rev="今版">,</span>衛氣不通<span data-rev="今版">,</span>致腹中滯脹<span data-rev="今版">,</span>反寒不已方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
附子(炮) 乾薑 麥冬 五味子 旋覆花(各三兩<span data-rev="今版">,</span>一方有細辛三兩)
|
||||
上方五味<span data-rev="今版">,</span>以水七升<span data-rev="今版">,</span>煮取三升<span data-rev="今版">,</span>溫分再服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>瀉肺湯</u>
|
||||
救誤用火法<span data-rev="今版">,</span>其人血素躁<span data-rev="今版">,</span>致令神識迷妄如癡<span data-rev="今版">,</span>吐血<span data-rev="今版">、</span>衄血<span data-rev="今版">、</span>胸中煩滿<span data-rev="今版">,</span>氣結
|
||||
葶藶子(熬黑<span data-rev="今版">,</span>搗如泥) 大黃 生地黃 竹葉 甘草(各三兩)
|
||||
上方五味<span data-rev="今版">,</span>以水七升<span data-rev="今版">,</span>煮取三升<span data-rev="今版">,</span>溫分再服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>瀉腎湯</u>
|
||||
救誤用汗法<span data-rev="今版">,</span>其人陽氣素虛<span data-rev="今版">,</span>致令陰氣逆升<span data-rev="今版">,</span>心中悸動不安<span data-rev="今版">,</span>冒<span data-rev="今版">,</span>汗出不止
|
||||
茯苓 甘草 桂枝 生薑 五味子(各三兩)
|
||||
止方五味<span data-rev="今版">,</span>以水七升<span data-rev="今版">,</span>煮取三或<span data-rev="今版">,</span>溫分再服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p">陶云<span data-rev="今版">:</span>經方有救諸勞損病方<span data-rev="今版">,</span>亦有五首<span data-rev="今版">,</span>然綜觀共要義<span data-rev="今版">,</span>蓋不外虛候方加減而已<span data-rev="今版">,</span>錄出以備修真之輔<span data-rev="今版">,</span>拯人之危也<span data-rev="今版">。</span>然其方意深妙<span data-rev="今版">,</span>非俗淺所識<span data-rev="今版">,</span>緣諸損候<span data-rev="今版">,</span>藏氣互乘<span data-rev="今版">,</span>虛實雜錯<span data-rev="今版">,</span>藥味寒熱並行<span data-rev="今版">,</span>補瀉相參<span data-rev="今版">,</span>先聖遺奧<span data-rev="今版">,</span>出人意表<span data-rev="今版">,</span>漢晉以還<span data-rev="今版">,</span>諸名醫輩<span data-rev="今版">,</span>張機<span data-rev="今版">、</span>衛汜<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>汛<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span><span data-rev="今版">、</span>華元化<span data-rev="今版">、</span>吳普<span data-rev="今版">、</span>皇甫玄晏<span data-rev="今版">、</span>支法師<span data-rev="今版">、</span>葛稚川<span data-rev="今版">、</span>范將軍等<span data-rev="今版">,</span>皆當代名賢<span data-rev="今版">,</span>咸師式此<span data-rev="今版">,《</span>湯液經法<span data-rev="今版">》</span>湣救疾苦<span data-rev="今版">,</span>造福含靈<span data-rev="今版">,</span>其間增減<span data-rev="今版">,</span>雖各擅其異<span data-rev="今版">,</span>或致新效<span data-rev="今版">,</span>似亂舊經<span data-rev="今版">,</span>而其旨趣<span data-rev="今版">,</span>仍方圓之於規矩也<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<h2 data-sec="h2">輔行訣臟腑用藥法要(下)</h2>
|
||||
<div data-sec="p">梁<span data-rev="今版">‧</span>華陽隱居 陶弘景撰</div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>養生補肝湯</u>
|
||||
治肝虛<span data-rev="今版">,</span>筋極<span data-rev="今版">,</span>腹中堅澼<span data-rev="今版">,</span>大便閟塞方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
蜀椒(汗<span data-rev="今版">,</span>一升) 桂心(三兩) 韭葉(切<span data-rev="今版">,</span>一把) 芍藥(三兩) 芒硝(半斤) 胡麻油(一升)
|
||||
上六味<span data-rev="今版">,</span>以水五升<span data-rev="今版">,</span>稱煮椒<span data-rev="今版">、</span>椒<span data-rev="今版">、</span>韭葉<span data-rev="今版">、</span>區藥<span data-rev="今版">,</span>取得三升<span data-rev="今版">,</span>去滓<span data-rev="今版">,</span>納芒硝於內<span data-rev="今版">,</span>待消已<span data-rev="今版">,</span>即停火<span data-rev="今版">,</span>將麻油傾入<span data-rev="今版">,</span>乘熱<span data-rev="今版">,</span>急以桑枝三枚<span data-rev="今版">,</span>各長尺許<span data-rev="今版">,</span>不住手攪<span data-rev="今版">,</span>令與芍藥和合為度<span data-rev="今版">,</span>共得三升<span data-rev="今版">,</span>溫分三他<span data-rev="今版">,</span>一日盡之<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>調中補心湯</u>
|
||||
治心勞脈極<span data-rev="今版">,</span>心中煩悸神識慌惚方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
旋覆花(一升<span data-rev="今版">,</span>一方作牡丹皮四兩<span data-rev="今版">,</span>當從) 栗子(打去殼<span data-rev="今版">,</span>十二枚) 蔥葉(十四莖) 豉(半斤<span data-rev="今版">,</span>一方作山萸肉<span data-rev="今版">,</span>當從) 梔子(十四枚<span data-rev="今版">,</span>打) 人參(三兩<span data-rev="今版">,</span>切)
|
||||
上方六味<span data-rev="今版">,</span>以清酒四升<span data-rev="今版">,</span>水六升<span data-rev="今版">,</span>煮取三升<span data-rev="今版">,</span>漸分三他<span data-rev="今版">,</span>日三<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>建中補脾湯</u>
|
||||
治脾虛肉極<span data-rev="今版">,</span>羸唐如柴<span data-rev="今版">,</span>腹中拘急<span data-rev="今版">,</span>四肢無力方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
甘草(炙<span data-rev="今版">,</span>二兩) 大棗(十二枚<span data-rev="今版">,</span>去核) 生薑(三兩<span data-rev="今版">,</span>切) 黃飴(一升) 桂枝(二兩)芍藥(六兩)
|
||||
上六味<span data-rev="今版">,</span>以水七升<span data-rev="今版">,</span>煮取三升<span data-rev="今版">,</span>去滓<span data-rev="今版">,</span>納飴<span data-rev="今版">,</span>更上火<span data-rev="今版">,</span>令消已<span data-rev="今版">,</span>溫服一升<span data-rev="今版">,</span>日盡之<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>甯氣補肺湯</u>
|
||||
治肺虛氣極<span data-rev="今版">,</span>煩熱汗出<span data-rev="今版">,</span>口舌渴燥方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
麥門冬(二升) 五味子(二升) 白漿(五升) 芥子(半升) 旋覆花(一兩) 竹味(三把)
|
||||
上六味<span data-rev="今版">,</span>但以白漿共煮<span data-rev="今版">,</span>取得三升<span data-rev="今版">,</span>分三服<span data-rev="今版">,</span>日盡之<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>固元補腎湯</u>
|
||||
治腎虛精極<span data-rev="今版">,</span>遺精失溺<span data-rev="今版">,</span>氣乏無力<span data-rev="今版">,</span>不可動轉<span data-rev="今版">,</span>唾血<span data-rev="今版">、</span>咯血方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
地黃(切) 王瓜根(切<span data-rev="今版">,</span>各三兩) 苦酒(一升) 甘草(炙) 薤白(四兩) 乾薑(二兩<span data-rev="今版">,</span>切)
|
||||
上方六味<span data-rev="今版">,</span>以苦酒合井泉水五升煮之<span data-rev="今版">,</span>取得三升<span data-rev="今版">,</span>每服一升<span data-rev="今版">,</span>一日盡之<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p">陶云<span data-rev="今版">:</span>經云<span data-rev="今版">:</span>毒藥攻邪<span data-rev="今版">,</span>五茶為充<span data-rev="今版">,</span>五果為助<span data-rev="今版">,</span>五穀為養<span data-rev="今版">,</span>五畜為益<span data-rev="今版">,,</span>爾乃大湯之設<span data-rev="今版">。</span>今所錄者<span data-rev="今版">,</span>皆小湯耳<span data-rev="今版">。</span>若欲作大湯者<span data-rev="今版">,</span>補有湯內加羊肝<span data-rev="今版">,</span>補心加雞心<span data-rev="今版">,</span>補脾加牛肉<span data-rev="今版">,</span>補肺加犬肉<span data-rev="今版">,</span>補腎加豬腎<span data-rev="今版">,</span>各一具<span data-rev="今版">,</span>即成也<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p">陶隱居云<span data-rev="今版">:「</span>依<span data-rev="今版">《</span>神農本經<span data-rev="今版">》</span>及<span data-rev="今版">《</span>桐君采藥錄<span data-rev="今版">》,</span>上中下三品之藥<span data-rev="今版">,</span>凡三百六十五味<span data-rev="今版">,</span>以應周天之度<span data-rev="今版">,</span>四時八節之氣<span data-rev="今版">,</span>商有聖相伊尹<span data-rev="今版">,</span>撰<span data-rev="今版">《</span>湯液經法<span data-rev="今版">》</span>三卷<span data-rev="今版">,</span>為方亦三百六十首<span data-rev="今版">:</span>上品上藥<span data-rev="今版">,</span>為服食補益方者百二十者<span data-rev="今版">;</span>中品中藥<span data-rev="今版">,</span>為療疾祛邪之方<span data-rev="今版">,</span>亦百十十首<span data-rev="今版">;</span>下品毒藥<span data-rev="今版">,</span>為殺蟲辟邪癰疽等方<span data-rev="今版">,</span>亦百二十首<span data-rev="今版">。</span>凡共三百六十首也<span data-rev="今版">,</span>實萬代醫家之規範<span data-rev="今版">,</span>蒼生護命之大寶也<span data-rev="今版">。</span>今檢錄常情需用者六十首<span data-rev="今版">,</span>備山中預防災疾之用耳<span data-rev="今版">。</span>檢用諸藥之要者<span data-rev="今版">,</span>可黷契經方之旨焉<span data-rev="今版">。</span>經云<span data-rev="今版">:</span>在天成象<span data-rev="今版">,</span>在地成形<span data-rev="今版">,</span>天有五氣<span data-rev="今版">,</span>化生五味<span data-rev="今版">,</span>五味之變<span data-rev="今版">,</span>不可勝數<span data-rev="今版">。」</span>今者約列二十五種<span data-rev="今版">,</span>以明五行互含之跡<span data-rev="今版">,</span>以明五味變化之用<span data-rev="今版">,</span>如左<span data-rev="今版">:</span></div>
|
||||
<div data-sec="p">味辛皆屬木<span data-rev="今版">,</span>桂為之主<span data-rev="今版">,</span>椒為火<span data-rev="今版">,</span>薑為土<span data-rev="今版">,</span>細辛為金<span data-rev="今版">,</span>附子<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>一本此二字不明<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span>為水<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
味鹹皆屬火<span data-rev="今版">,</span>旋覆花為之主<span data-rev="今版">,</span>大黃為木<span data-rev="今版">,</span>澤瀉為土<span data-rev="今版">,</span>厚朴為金<span data-rev="今版">,</span>硝石為水<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
味甘皆屬土<span data-rev="今版">,</span>人參為之主<span data-rev="今版">,</span>甘草為木<span data-rev="今版">,</span>大棗為火<span data-rev="今版">,</span>麥冬為金<span data-rev="今版">,</span>茯苓為水<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
味酸皆屬金<span data-rev="今版">,</span>五味<span data-rev="校" data-ver="校者不詳"><small class="雙行夾注"><jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">(</jc-t>子<jc-t tag="jc-s" attr-data-rev="古版-元素">)</jc-t></small></span>為之主<span data-rev="今版">,</span>枳實為木<span data-rev="今版">,</span>豉為火<span data-rev="今版">,</span>芍藥為土<span data-rev="今版">,</span>薯蕷為水<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
味苦皆屬水<span data-rev="今版">,</span>地黃為之主<span data-rev="今版">,</span>黃芩為木<span data-rev="今版">,</span>黃連為火<span data-rev="今版">,</span>白朮為土<span data-rev="今版">,</span>竹味為水<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
此二十五味<span data-rev="今版">,</span>為諸藥之精<span data-rev="今版">,</span>多療諸五臟六腑內損諸病<span data-rev="今版">,</span>學者當深契焉<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p">經云<span data-rev="今版">:「</span>主於補瀉者為君<span data-rev="今版">,</span>數量同於君而非主故為臣<span data-rev="今版">,</span>從於佐監者為佐使<span data-rev="今版">。」</span>
|
||||
陶隱居曰<span data-rev="今版">:</span>此圖乃<span data-rev="今版">《</span>湯液經法<span data-rev="今版">》</span>盡要之妙<span data-rev="今版">,</span>學者能諳於此<span data-rev="今版">,</span>醫道畢矣<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p">弘景曰<span data-rev="今版">:「</span>外感天行<span data-rev="今版">,</span>經方之藥<span data-rev="今版">,</span>有二旦<span data-rev="今版">、</span>六神大小等湯<span data-rev="今版">。</span>昔南陽張機<span data-rev="今版">,</span>依此諸方<span data-rev="今版">,</span>撰寫為<span data-rev="今版">《</span>傷寒論<span data-rev="今版">》</span>一部<span data-rev="今版">,</span>療治明悉<span data-rev="今版">,</span>後學鹹尊奉之<span data-rev="今版">。</span>山林僻居<span data-rev="今版">,</span>倉卒難防外感之疾<span data-rev="今版">,</span>日數傳<span data-rev="今版">,</span>生死往往在三五日間<span data-rev="今版">,</span>豈險之虞也<span data-rev="今版">,</span>今亦錄而識之<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小陽旦湯</u>
|
||||
治天行發熱<span data-rev="今版">,</span>自汗出而惡風<span data-rev="今版">,</span>鼻鳴乾嘔者<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
桂枝(三兩) 芍藥(三兩) 生薑(二兩<span data-rev="今版">,</span>切) 甘草(炙<span data-rev="今版">,</span>二兩) 大棗(十二枚)
|
||||
上方<span data-rev="今版">,</span>以水七升<span data-rev="今版">,</span>煮取三升<span data-rev="今版">,</span>溫服一升<span data-rev="今版">,</span>服已<span data-rev="今版">,</span>即啜熱稀飯一器<span data-rev="今版">,</span>以助藥力<span data-rev="今版">,</span>稍令汗出<span data-rev="今版">,</span>不可大汗流漓<span data-rev="今版">,</span>汗之則病不除也<span data-rev="今版">。</span>若不汗出<span data-rev="今版">,</span>可隨服之<span data-rev="今版">,</span>取瘥止<span data-rev="今版">。</span>日三服<span data-rev="今版">,</span>若加飴一升<span data-rev="今版">,</span>為正陽旦湯<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小陰旦湯</u>
|
||||
治天行<span data-rev="今版">,</span>身熱汗出<span data-rev="今版">,</span>頭目痛<span data-rev="今版">,</span>腹中痛<span data-rev="今版">,</span>乾嘔下利者<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
黃芩(三兩)芍藥(三兩)生薑(二兩<span data-rev="今版">,</span>切)甘草(二兩<span data-rev="今版">,</span>炙)大棗(十二枚)
|
||||
上方<span data-rev="今版">,</span>以水七升<span data-rev="今版">,</span>煮取三升<span data-rev="今版">,</span>溫服一升<span data-rev="今版">,</span>日三服<span data-rev="今版">,</span>服湯已<span data-rev="今版">,</span>如人行三四裏時<span data-rev="今版">,</span>令病人啜白漿一器<span data-rev="今版">,</span>以助藥力<span data-rev="今版">,</span>身熱之自愈也<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大陽旦湯</u>
|
||||
治凡病汗出不止<span data-rev="今版">,</span>氣息惙<span data-rev="今版">,</span>身勞力怯<span data-rev="今版">,</span>惡風涼<span data-rev="今版">,</span>腹中拘急<span data-rev="今版">,</span>不欲飲食<span data-rev="今版">,</span>皆宜此方<span data-rev="今版">,</span>若脈虛大者<span data-rev="今版">,</span>為更切證也<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
黃芩(五兩) 人參 桂枝 生薑(各三兩) 甘草(炙<span data-rev="今版">,</span>三兩) 芍藥(六兩) 大棗(十二枚) 飴(一升)
|
||||
上七味<span data-rev="今版">,</span>以水一斗<span data-rev="今版">,</span>煮取四或<span data-rev="今版">,</span>去滓<span data-rev="今版">,</span>納飴上火<span data-rev="今版">,</span>令烊已<span data-rev="今版">,</span>每服一升<span data-rev="今版">,</span>日三夜一服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大陰旦湯</u>
|
||||
治凡病頭目眩暈<span data-rev="今版">,</span>咽中乾<span data-rev="今版">,</span>每喜乾嘔<span data-rev="今版">,</span>食不下<span data-rev="今版">,</span>心中煩滿<span data-rev="今版">,</span>胸脅支痛<span data-rev="今版">,</span>往來寒熱方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
柴胡(八兩) 人參 黃芩 生薑(各三兩) 甘草(炙<span data-rev="今版">,</span>二兩) 芍藥(四兩) 大棗(十二枚) 半夏(一升<span data-rev="今版">,</span>洗)
|
||||
上八味<span data-rev="今版">,</span>以水一斗二升<span data-rev="今版">,,</span>煮取六升<span data-rev="今版">,</span>去滓<span data-rev="今版">,</span>重上火<span data-rev="今版">,</span>緩緩煎之<span data-rev="今版">,</span>取得三升<span data-rev="今版">,</span>溫服一升<span data-rev="今版">,</span>日三服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小青龍湯</u>
|
||||
治天行<span data-rev="今版">,</span>發熱惡寒<span data-rev="今版">,</span>汗不出而喘<span data-rev="今版">,</span>身疼痛<span data-rev="今版">,</span>脈緊者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
麻黃(三兩) 杏仁(半升<span data-rev="今版">,</span>熬<span data-rev="今版">,</span>打) 桂枝(三兩) 甘草(炙<span data-rev="今版">,</span>一兩半)
|
||||
上方四味<span data-rev="今版">,</span>以水七升<span data-rev="今版">,</span>先煮麻黃<span data-rev="今版">,</span>減二升<span data-rev="今版">,</span>掠去上沫<span data-rev="今版">,</span>納諸藥<span data-rev="今版">,</span>煮取三或<span data-rev="今版">,</span>去滓<span data-rev="今版">,</span>溫服八合<span data-rev="今版">,</span>必令汗出徹身<span data-rev="今版">,</span>不然恐邪不盡散也<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大青龍湯</u>
|
||||
治天行<span data-rev="今版">,</span>表不解<span data-rev="今版">,</span>心下有水氣<span data-rev="今版">,</span>乾嘔<span data-rev="今版">,</span>發熱而喘咳不已者<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
麻黃(去節) 細辛 芍藥 甘草(炙) 桂枝(各三兩) 五味子(半升) 半夏(半升) 乾薑(三兩)
|
||||
上方八味<span data-rev="今版">,</span>以水一斗<span data-rev="今版">,</span>先煮麻黃<span data-rev="今版">,</span>減二升<span data-rev="今版">,</span>掠去上沫<span data-rev="今版">,</span>內諸藥<span data-rev="今版">,</span>煮取三升<span data-rev="今版">,</span>去滓<span data-rev="今版">,</span>溫服一升<span data-rev="今版">。</span>一方無干薑<span data-rev="今版">,</span>作七味<span data-rev="今版">,</span>當從<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小白虎湯</u>
|
||||
治天行熱痛<span data-rev="今版">,</span>大汗出不止<span data-rev="今版">,</span>口舌乾燥<span data-rev="今版">,</span>飲水數升不已<span data-rev="今版">,</span>脈洪大者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
石膏(如雞子大<span data-rev="今版">,</span>綿裹) 知母(六兩) 甘草(炙<span data-rev="今版">,</span>二兩) 粳米(六合)
|
||||
上四味<span data-rev="今版">,</span>以水一斗<span data-rev="今版">,</span>先熬粳米<span data-rev="今版">,</span>熟訖<span data-rev="今版">,</span>去米<span data-rev="今版">,</span>納諸藥<span data-rev="今版">,</span>煮取六升<span data-rev="今版">,</span>溫服二升<span data-rev="今版">,</span>日三服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大白虎湯</u>
|
||||
治天行熱病<span data-rev="今版">,</span>心中煩熱<span data-rev="今版">,</span>時自汗出<span data-rev="今版">,</span>舌乾<span data-rev="今版">,</span>渴欲飲水<span data-rev="今版">,</span>時呷嗽不已<span data-rev="今版">,</span>久不解者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
石膏(如雞子大一枚<span data-rev="今版">,</span>打) 麥門冬(半升) 甘草(炙<span data-rev="今版">,</span>二兩) 粳米(六合) 半夏(半升) 生薑(二兩<span data-rev="今版">,</span>切) 竹葉(三大握)
|
||||
上方七味<span data-rev="今版">,</span>以水一斗二升<span data-rev="今版">,</span>先煮粳米<span data-rev="今版">,</span>米熟訖<span data-rev="今版">,</span>去米<span data-rev="今版">,</span>納諸藥<span data-rev="今版">,</span>煮至六升<span data-rev="今版">,</span>去滓<span data-rev="今版">,</span>溫服二升<span data-rev="今版">,</span>日三服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小朱鳥湯</u>
|
||||
治天行熱病<span data-rev="今版">,</span>心氣不足<span data-rev="今版">,</span>內生煩熱<span data-rev="今版">,</span>坐臥不安<span data-rev="今版">,</span>時下利純血如雞鴨肝者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
雞子黃(二枚) 阿膠(三錠) 黃連(四兩) 芍藥(各二兩)
|
||||
上五味<span data-rev="今版">,</span>以水六升<span data-rev="今版">,</span>先煮連<span data-rev="今版">、</span>芩<span data-rev="今版">、</span>芍三物<span data-rev="今版">,</span>取三升<span data-rev="今版">,</span>去滓<span data-rev="今版">,</span>內膠<span data-rev="今版">,</span>列上火<span data-rev="今版">,</span>令烊盡<span data-rev="今版">,</span>取下<span data-rev="今版">,</span>待小冷下雞子黃<span data-rev="今版">,</span>攪令相得<span data-rev="今版">,</span>溫服七合<span data-rev="今版">,</span>日三服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>大朱鳥湯</u>
|
||||
治天行熱病<span data-rev="今版">,</span>重下惡毒痢<span data-rev="今版">,</span>痢下純血<span data-rev="今版">,</span>日數十行<span data-rev="今版">,</span>蠃瘦如柴<span data-rev="今版">,</span>心中不安<span data-rev="今版">,</span>腹中絞急<span data-rev="今版">,</span>痛如刀刺方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
雞子黃(二枚) 阿膠(三錠) 黃連(四兩) 芍藥(各二兩) 人參(二兩) 乾薑(二兩)
|
||||
上藥七味<span data-rev="今版">,</span>以水一斗<span data-rev="今版">,</span>先煮連<span data-rev="今版">、</span>芩<span data-rev="今版">、</span>薑五物<span data-rev="今版">,</span>得四升訖<span data-rev="今版">,</span>內醇苦酒二升<span data-rev="今版">,</span>再煮至四升訖<span data-rev="今版">,</span>去滓<span data-rev="今版">,</span>次納膠於內<span data-rev="今版">,</span>更上炎<span data-rev="今版">,</span>令烊<span data-rev="今版">,</span>取下待小冷<span data-rev="今版">,</span>納雞子黃<span data-rev="今版">,</span>攪令相得即成<span data-rev="今版">,</span>每服一升<span data-rev="今版">,</span>日三夜一服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>小玄武湯</u>
|
||||
治天行病<span data-rev="今版">,</span>腎氣不足<span data-rev="今版">,</span>內生虛寒<span data-rev="今版">,</span>小便不利<span data-rev="今版">,</span>腹中痛<span data-rev="今版">,</span>四肢冷者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
茯苓(三兩) 芍藥(三兩) 白朮(二兩) 乾薑(三兩) 附子(一枚<span data-rev="今版">,</span>炮去皮)
|
||||
上五味<span data-rev="今版">,</span>以水八升<span data-rev="今版">,</span>煮取三升<span data-rev="今版">,</span>去滓<span data-rev="今版">,</span>溫服七合<span data-rev="今版">,</span>日三服<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p">大玄武湯
|
||||
治腎氣虛疲<span data-rev="今版">,</span>少腹中冷嘲熱諷<span data-rev="今版">,</span>腰背沉重<span data-rev="今版">,</span>四肢清<span data-rev="今版">,</span>小便不利<span data-rev="今版">,</span>大便鴨溏<span data-rev="今版">,</span>日十餘行<span data-rev="今版">,</span>氣惙力弱者方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
茯苓(三兩) 白朮(二兩) 附子(一枚<span data-rev="今版">,</span>炮) 芍藥(二兩) 乾薑(二兩) 人參(二兩) 甘草(二兩<span data-rev="今版">,</span>炙)
|
||||
上七味<span data-rev="今版">,</span>以水一斗<span data-rev="今版">,</span>煮取四升<span data-rev="今版">,</span>溫服一升<span data-rev="今版">,</span>日三夜一他<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p">弘景曰<span data-rev="今版">:</span>陽旦者<span data-rev="今版">,</span>升陽之方<span data-rev="今版">,</span>以黃芪為主<span data-rev="今版">;</span>陰旦者<span data-rev="今版">,</span>扶陰之方<span data-rev="今版">,</span>以柴胡為主<span data-rev="今版">;</span>青龍者<span data-rev="今版">,</span>宣發之方<span data-rev="今版">,</span>以麻黃為主<span data-rev="今版">;</span>白虎者<span data-rev="今版">,</span>收重之方<span data-rev="今版">,</span>以石膏為主<span data-rev="今版">;</span>朱鳥者<span data-rev="今版">,</span>表滋之方<span data-rev="今版">,</span>以雞了黃為主<span data-rev="今版">;</span>玄武者<span data-rev="今版">,</span>溫滲之方<span data-rev="今版">,</span>以附子為主<span data-rev="今版">;</span>此六方者<span data-rev="今版">,</span>為六合之正精<span data-rev="今版">,</span>升降陰陽<span data-rev="今版">,</span>變互金木<span data-rev="今版">,</span>即濟水火<span data-rev="今版">,</span>乃神明之劑也<span data-rev="今版">。</span>張機撰<span data-rev="今版">《</span>傷寒論<span data-rev="今版">》,</span>避道家之稱<span data-rev="今版">,</span>故其方皆非正名也<span data-rev="今版">,</span>但以其藥名之<span data-rev="今版">,</span>以推主為識耳<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p">陶經隱居云<span data-rev="今版">:</span>中惡卒死者<span data-rev="今版">,</span>皆臟氣被壅<span data-rev="今版">,</span>致令內外隔絕所致也<span data-rev="今版">,</span>神仙有開五竅以救卒死中惡之方五者<span data-rev="今版">,</span>錄如左<span data-rev="今版">:</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>點眼以通肝氣<span data-rev="今版">:</span></u>
|
||||
治跌仆<span data-rev="今版">,</span>腰<span data-rev="今版">,</span>挫閃<span data-rev="今版">,</span>氣血著滯<span data-rev="今版">、</span>作痛一處<span data-rev="今版">,</span>不可欠呻<span data-rev="今版">、</span>動轉方<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
礬石燒赤<span data-rev="今版">,</span>取涼冷<span data-rev="今版">,</span>研為細粉<span data-rev="今版">,</span>每用少許<span data-rev="今版">,</span>以酢蘸<span data-rev="今版">,</span>點目大眥<span data-rev="今版">,</span>痛在左則點右眥<span data-rev="今版">,</span>痛在右則點左眥<span data-rev="今版">,</span>當大癢<span data-rev="今版">,</span>螯淚大出則愈<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>吹鼻以通肺氣<span data-rev="今版">:</span></u>
|
||||
治諸凡卒死<span data-rev="今版">,</span>息閉不通者<span data-rev="今版">,</span>皆可用此法活之<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
皂角刮去皮絃<span data-rev="今版">,</span>用淨肉<span data-rev="今版">,</span>火上炙燥<span data-rev="今版">,</span>如杏核心大一塊<span data-rev="今版">,</span>細辛根等分<span data-rev="今版">,</span>共為極細末<span data-rev="今版">,</span>每用葦管吹鼻中少許<span data-rev="今版">,</span>得嚏則活也<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>著舌而通心氣<span data-rev="今版">:</span></u>
|
||||
治中惡<span data-rev="今版">,</span>急心痛<span data-rev="今版">,</span>手足遂冷者<span data-rev="今版">,</span>頃刻可殺人<span data-rev="今版">,</span>撲克其人唇舌青紫者及指甲青冷者是<span data-rev="今版">:</span>
|
||||
硝石(五錢匕) 雄黃(一錢匕)
|
||||
上二味<span data-rev="今版">,</span>共為極細末<span data-rev="今版">,</span>啟病者舌<span data-rev="今版">,</span>著散一匕於舌下<span data-rev="今版">,</span>少時即定<span data-rev="今版">,</span>若有涎出<span data-rev="今版">,</span>令病者隨涎咽下必愈<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>啟喉以通脾氣<span data-rev="今版">:</span></u>
|
||||
治過食難化之物<span data-rev="今版">,</span>或異品有毒<span data-rev="今版">,</span>宿積不消<span data-rev="今版">,</span>毒勢攻注<span data-rev="今版">,</span>心腹痛如刀攪<span data-rev="今版">。</span>
|
||||
赤小豆 瓜蒂(各等分)
|
||||
共為散<span data-rev="今版">,</span>每用鹹豉半升<span data-rev="今版">,</span>以水二升<span data-rev="今版">,</span>煮豉取一升<span data-rev="今版">,</span>去滓<span data-rev="今版">,</span>納散一匕<span data-rev="今版">,</span>頓服<span data-rev="今版">,</span>少項當大吐則瘥<span data-rev="今版">。</span>(啟喉方<span data-rev="今版">:</span>救誤食諸毒及生冷硬物<span data-rev="今版">,</span>宿積不消<span data-rev="今版">,</span>心中痛疼方<span data-rev="今版">。</span>赤小豆<span data-rev="今版">、</span>瓜蒂各等分<span data-rev="今版">,</span>為散訖<span data-rev="今版">,</span>加鹽豉少許<span data-rev="今版">,</span>共搗為丸<span data-rev="今版">,</span>以竹箸啟病者齒<span data-rev="今版">,</span>溫水送入口中<span data-rev="今版">,</span>得大吐魯番即愈)</div>
|
||||
<div data-sec="p"><u>熨耳以通腎氣<span data-rev="今版">:</span></u>
|
||||
治夢魘不寐
|
||||
燒熱湯二升<span data-rev="今版">,</span>入戎鹽七合<span data-rev="今版">,</span>令烊化已<span data-rev="今版">,</span>切蔥白十五莖納湯內<span data-rev="今版">,</span>視湯再沸<span data-rev="今版">,</span>即將蔥取出<span data-rev="今版">,</span>搗如泥<span data-rev="今版">,</span>以麻布包之<span data-rev="今版">,</span>熨病者二耳<span data-rev="今版">,</span>令蔥氣入耳<span data-rev="今版">,</span>病者即寐也<span data-rev="今版">。</span>(灌耳方<span data-rev="今版">:</span>救飲水過<span data-rev="今版">,</span>小便閉塞<span data-rev="今版">,</span>涓滴不通方<span data-rev="今版">。</span>燒湯一斗<span data-rev="今版">,</span>入戎鹽一升<span data-rev="今版">,</span>蔥白十五莖<span data-rev="今版">,</span>莫令蔥太熱<span data-rev="今版">,</span>勺湯<span data-rev="今版">,</span>指試不太熱<span data-rev="今版">,</span>即灌耳中<span data-rev="今版">,</span>令病者側臥<span data-rev="今版">,</span>下以一盆著湯<span data-rev="今版">,</span>承耳下薰之<span data-rev="今版">,</span>少時小便通<span data-rev="今版">,</span>愈)</div>
|
||||
<div data-sec="p">上五方<span data-rev="今版">,</span>乃神仙救急之道<span data-rev="今版">,</span>若畜病者<span data-rev="今版">,</span>可倍用之<span data-rev="今版">。</span></div>
|
||||
|
||||
</main>
|
||||
<!-- panel -->
|
||||
<div id="page-panel" role="dialog" aria-modal="true" aria-label="工具欄" hidden></div>
|
||||
<!-- /panel -->
|
||||
<footer id="page-footer">
|
||||
© 2009–2025 中醫笈成 |
|
||||
<a href="../../privacy.html">隱私政策</a> |
|
||||
<a href="../../copyright.html" rel="license">著作權聲明</a> |
|
||||
<a href="https://gitlab.com/jicheng/jc.data/-/blob/master/pages/book/%E8%BC%94%E8%A1%8C%E8%A8%A3%E8%87%9F%E8%85%91%E7%94%A8%E8%97%A5%E6%B3%95%E8%A6%81/index.html" rel="external nofollow">編輯記錄</a>
|
||||
</footer>
|
||||
<script>
|
||||
utils.jicheng = new utils.Jicheng();
|
||||
</script>
|
||||
</body>
|
||||
</html>
|
||||
Reference in new issue
Block a user